فریز تخمک یا فریز جنین؛ کدام روش برای حفظ شانس بارداری در آینده انتخاب مناسب تری است؟ پاسخ این سؤال به شرایط فردی، وضعیت باروری و برنامه های آینده بستگی دارد، هر دو روش با هدف حفظ سلول های تولید مثلی انجام می‌شوند، اما در زمان انجام، مراحل درمان، میزان قطعیت درباره لقاح و کاربردهای آینده تفاوت هایی دارند و آشنایی با تفاوت های فریز جنین و فریز تخمک به شما کمک می‌کند تا با دید روشن تری درباره گزینه مناسب خود تصمیم بگیرید و در صورت نیاز، برای انتخاب روش مناسب با متخصص ناباروری مشورت کنید.
فریز تخمک و فریز جنین هر دو برای حفظ امکان باروری در آینده انجام می‌شوند، اما تفاوت هایی در روند درمان، نیاز به اسپرم و میزان اطلاعات موجود درباره قابلیت باروری وجود دارد و مهم‌ترین تفاوت‌ها عبارت‌اند از:
| مورد مقایسه | فریز تخمک | فریز جنین |
|---|---|---|
| مرحله فریز | تخمک قبل از لقاح فریز می‌شود. | جنین پس از لقاح تخمک و اسپرم فریز می‌شود. |
| نیاز به اسپرم | نیازی به اسپرم در زمان فریز نیست. | برای تشکیل جنین به اسپرم نیاز است. |
| میزان اطلاعات درباره قابلیت رشد | هنوز لقاح و رشد جنین انجام نشده است. | لقاح و مراحل اولیه رشد جنین پیش از فریز بررسی شده است. |
| امکان انتخاب اسپرم در آینده | وجود دارد و تصمیم درباره اسپرم به آینده موکول می‌شود. | اسپرم مورد استفاده برای تشکیل جنین از ابتدا مشخص است. |
| کاربرد | گزینه‌ای برای افرادی که فعلا قصد تشکیل جنین ندارند. | مناسب افرادی که با استفاده از اسپرم مورد نظر خود اقدام به تشکیل جنین کرده‌اند. |
| فرآیند پس از ذوب | تخمک باید پس از ذوب با اسپرم لقاح داده شود. | جنین پس از ذوب برای انتقال به رحم آماده می‌شود. |
در هر دو روش، سن هنگام فریز، تعداد سلول های فریز شده و شرایط باروری فرد در نتیجه نهایی اهمیت دارند، بنابراین انتخاب میان این دو روش باید بر اساس شرایط فردی و نظر متخصص ناباروری انجام شود.
بیشتر بخوانید: زمان تخمک گذاری
انتخاب بین فریز تخمک و فریز جنین به شرایط فردی، سن، وضعیت باروری و برنامه بارداری در آینده بستگی دارد، بنابراین نمی‌توان یکی از این دو روش را برای همه افراد گزینه بهتری دانست.
فریز تخمک برای افرادی مناسب است که قصد بارداری در آینده را دارند، اما در حال حاضر نمی‌خواهند تخمک های خود را با اسپرم لقاح دهند و این روش امکان تصمیم‌گیری درباره تشکیل جنین و انتخاب اسپرم را به آینده موکول می‌کند.
فریز جنین بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که در حال حاضر شرایط تشکیل جنین را دارند و می‌خواهند تخمک پس از لقاح و طی مراحل اولیه رشد، برای استفاده در آینده نگهداری شود، در این روش، پیش از فریز شدن، لقاح انجام شده و جنین تشکیل می‌شود.
روند اولیه فریز تخمک و جنین شباهت زیادی دارد و هر دو معمولا با تحریک تخمدان ها و برداشت تخمک آغاز می‌شوند و تفاوت اصلی پس از برداشت تخمک ایجاد می‌شود؛ در فریز تخمک، سلول های تخمک مستقیما منجمد می‌شوند، اما در فریز جنین ابتدا تخمک با اسپرم لقاح داده شده و پس از تشکیل و رشد جنین، مرحله انجماد انجام می‌شود.
در ابتدا با استفاده از داروهای هورمونی، تخمدان ها برای تولید چند تخمک تحریک می‌شوند و سپس با پایش رشد فولیکول‌ها و تزریق داروی نهایی، تخمک‌ها در زمان مناسب با روش برداشت تخمک جمع آوری می‌شوند، تخمک های مناسب پس از ارزیابی، با روش انجماد سریع یا ویترفیکیشن فریز و در شرایط مناسب نگهداری می‌شوند.
در فریز جنین نیز تحریک تخمدان و برداشت تخمک انجام می‌شود و در مرحله بعد، تخمک های مناسب با اسپرم لقاح داده می‌شوند و جنین‌ها در آزمایشگاه تحت نظر قرار می‌گیرند، پس از رسیدن جنین به مرحله مناسب، جنین های قابل فریز با روش ویترفیکیشن منجمد و برای استفاده در آینده نگهداری می‌شوند.
به‌طور کلی نمی‌توان گفت که فریز تخمک یا فریز جنین همیشه شانس بارداری بیشتری دارد، در فریز جنین، تخمک پیش از انجماد با اسپرم لقاح داده و مراحل اولیه رشد جنین طی شده است؛ بنابراین بخشی از مسیر تشکیل جنین با موفقیت پشت سر گذاشته شده است و در فریز تخمک، پس از ذوب باید تخمک با اسپرم لقاح پیدا کند و سپس جنین تشکیل شود.
با این حال، شانس بارداری به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
بنابراین جنین فریز شده معمولا از نظر پیش‌بینی قابلیت رشد، اطلاعات بیشتری نسبت به تخمک فریز شده در اختیار بهترین متخصص آی وی اف قرار می‌دهد؛ اما این موضوع به معنای تضمین بارداری یا موفقیت قطعی فریز جنین نیست و انتخاب روش مناسب باید با توجه به سن، وضعیت باروری و شرایط فرد انجام شود.
هزینه فریز تخمک و فریز جنین به دلیل تفاوت در مراحل آزمایشگاهی و درمانی یکسان نیست، در هر دو روش، بخش هایی مانند داروهای تحریک تخمدان، پایش فولیکول ها و برداشت تخمک وجود دارد؛ اما در فریز جنین، پس از برداشت تخمک، فرآیند لقاح و کشت جنین نیز انجام می‌شود که هزینه نهایی را افزایش می‌دهد.
به طور کلی، هزینه‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
بنابراین هزینه فریز جنین معمولا به دلیل اضافه شدن مرحله لقاح و کشت جنین بیشتر از فریز تخمک است؛ البته مبلغ نهایی به تعداد تخمک یا جنین، مرکز درمانی، داروهای مورد نیاز و مدت نگهداری بستگی دارد.
تخمک و جنین را می‌توان در شرایط استاندارد و در دمای بسیار پایین نیتروژن مایع برای مدت طولانی نگهداری کرد و در صورت حفظ شرایط مناسب انجماد و نگهداری، گذشت زمان به تنهایی معمولا باعث کاهش قابل توجه کیفیت تخمک یا جنین نمی‌شود، با این حال، مدت نگهداری مجاز از نظر قانونی و مقررات مراکز درمان ناباروری در کشورها و مراکز مختلف متفاوت است.
نکته مهم این است که سن فرد در زمان فریز شدن اهمیت بیشتری از مدت زمان نگهداری دارد، برای مثال، تخمکی که در سن پایین‌تر فریز شده، ویژگی های مربوط به همان زمان را حفظ می‌کند و صرفا با گذشت چند سال، مانند یک تخمک تازه با سن بالاتر فرد مواجه نمی‌شود، بنابراین تصمیم درباره زمان استفاده از تخمک یا جنین فریز شده باید با توجه به شرایط پزشکی و مقررات مرکز درمانی انجام شود.
سوالات متداول
بله، برای تشکیل جنین به اسپرم نیاز است و در فریز جنین، تخمک پس از لقاح با اسپرم و تشکیل جنین در آزمایشگاه، در مرحله مناسب منجمد و برای استفاده در آینده نگهداری می‌شود.
در صورت نگهداری استاندارد در نیتروژن مایع، امکان حفظ تخمک و جنین برای مدت طولانی وجود دارد و مدت مجاز نگهداری از نظر قانونی و مقررات مراکز درمانی متفاوت است.
بله، سن فرد هنگام برداشت تخمک یکی از عوامل مهم در کیفیت تخمک و شانس موفقیت درمان‌های باروری در آینده است.
در نهایت…
فریز تخمک و فریز جنین هر دو روش‌هایی برای حفظ امکان بارداری در آینده هستند، اما از نظر مراحل انجام، نیاز به اسپرم، هزینه و شرایط استفاده تفاوت دارند. در فریز تخمک، امکان تصمیم‌گیری درباره لقاح به آینده موکول می‌شود، در حالی که در فریز جنین، لقاح پیش از انجماد انجام شده است. انتخاب میان این دو روش به سن، وضعیت باروری، شرایط فردی و برنامه بارداری بستگی دارد و بهتر است با نظر متخصص ناباروری انجام شود.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمان‌های فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
