آیا زمان انتقال جنین شانس موفقیت آی وی اف را افزایش می‌دهد؟ بسیاری از زوج‌ها تصور می‌کنند که تنها کیفیت جنین در نتیجه درمان نقش دارد، اما انتخاب بهترین زمان انتقال نیز یکی از عوامل مهم در موفقیت بارداری است، پزشکان با بررسی شرایط رحم، ضخامت آندومتر و مرحله رشد جنین، مناسب ترین زمان را برای انتقال تعیین می‌کنند، انتقال جنین در زمان درست باعث هماهنگی بهتر بین جنین و رحم شده و احتمال لانه گزینی را افزایش می‌دهد، آشنایی با عوامل مؤثر بر زمان انتقال جنین به زوج‌ها کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتری روند درمان ناباروری را دنبال کنند.
زمان مناسب برای انتقال جنین پس از تخمک‌کشی به عوامل متعددی بستگی دارد که باید آن‌ها را در چند دسته کلی بررسی کرد:
جنین های حاصل از لقاح در مراحل مختلفی مانند روز دوم (چهار سلولی)، روز سوم (مورولا) یا روز پنجم (بلاستوسیست) منتقل می‌شوند و انتخاب مرحله مناسب به کیفیت رشد جنین و شرایط رحم بستگی دارد، انتقال در مرحله بلاستوسیست شانس بالاتری برای لانه‌گزینی دارد.
ضخامت و پذیرش آندومتر نقش مهمی در موفقیت انتقال جنین دارد، ضخامت مناسب بین 8 تا 12 میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود و در برخی موارد، اگر رحم از نظر هورمونی یا فیزیکی آماده نباشد، انتقال تازه به تعویق افتاده و جنین ها منجمد می‌شوند تا رحم در سیکل بعدی به شرایط بهینه برسد.
هورمون هایی مانند استرادیول و پروژسترون نقش کلیدی در آماده سازی رحم دارند و اگر سطح این هورمون ها بعد از تحریک تخمدان بیش از حد بالا باشد، لانه‌گزینی با مشکل مواجه می‌شود و در چنین شرایطی، پزشکان معمولاً انتقال جنین فریز شده (FET) را در سیکل بعد توصیه می‌کنند.
در بیمارانی که در طول سیکل IVF دچار سندرم تحریک بیش از حد تخمدان می‌شوند یا خطر ابتلا به آن در آن‌ها بالاست، پزشک انتقال جنین را به تعویق می‌اندازد، در این شرایط، جنین ها فریز شده و پس از بهبود کامل وضعیت بدن و بازگشت شرایط هورمونی به حالت طبیعی، در یک سیکل بعدی منتقل می‌شوند.
در بیمارانی که چندین بار با شکست در لانه‌گزینی مواجه شده‌اند، بهترین متخصص زنان استراتژی های متفاوتی را برای زمان انتقال در نظر می‌گیرد و این موارد شامل بررسی های ایمونولوژیک، بیوپسی آندومتر و حتی تغییر در زمان بندی انتقال جنین می‌شود.
انتقال جنین تازه در روز سوم یا پنجم پس از تخمک کشی انجام می‌شود، مشروط بر اینکه شرایط هورمونی و رحمی مناسب باشد، اما در انتقال جنین منجمد در سیکل های بعدی و پس از آماده‌دسازی رحم صورت می‌گیرد و در بسیاری از موارد، به دلیل کنترل بهتر محیط رحمی، شانس موفقیت بیشتری دارد.
برای دریافت نوبت از دکتر سوزان پیروان با شماره ۰۹۹۱۹۱۹۱۱۴۸ یا ۰۹۱۹۸۳۰۴۶۳۹ تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از انتقال جنین
زمان انتقال جنین پس از تخمک‌کشی معمولا به مرحله رشد جنین و شرایط بیمار بستگی دارد و به طور کلی، انتقال جنین در یکی از این زمان ها انجام می‌شود:
در این حالت، جنین‌ها هنوز در مرحله چهار تا هشت سلولی هستند و در شرایطی انجام می‌شود که رشد جنین در محیط آزمایشگاهی کند باشد یا تعداد جنین های با کیفیت محدود باشد، احتمال موفقیت کمتر از انتقال بلاستوسیست است، اما در برخی بیماران گزینه مناسبی است.
در این مرحله، جنین به بلاستوسیست تبدیل شده و از نظر رشدی آماده لانه‌گزینی در رحم است و احتمال موفقیت بالاتر از انتقال زودهنگام است، زیرا تنها جنین های قوی‌تر تا این مرحله رشد می‌کنند و امروزه، انتقال در مرحله بلاستوسیست ترجیح داده می‌شود، زیرا احتمال بارداری موفق را افزایش می‌دهد.
اگر شرایط رحم برای انتقال تازه مناسب نباشد مثلا در صورت افزایش بیش از حد هورمون ها یا خطر سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، جنین ها منجمد شده و در یک سیکل دیگر منتقل می‌شوند، این انتقال بین یک تا چند ماه بعد از تخمک‌کشی و پس از آماده‌سازی آندومتر انجام می‌شود.
بیشتر بخوانید: فوق تخصص درمان ناباروری در تهران
انتخاب بین انتقال جنین در روز سوم یا روز پنجم به شرایط جنین و نظر پزشک بستگی دارد، در انتقال روز سوم، جنین در مرحله تقسیم سلولی قرار دارد و زودتر به رحم منتقل می‌شود، این روش برای افرادی که تعداد جنین های محدودی دارند، گزینه مناسبی است و در مقابل، انتقال روز پنجم در مرحله بلاستوسیست انجام می‌شود؛ یعنی جنین رشد بیشتری کرده و امکان انتخاب جنین های باکیفیت‌تر فراهم می‌شود و به همین دلیل، در بسیاری از موارد شانس لانه‌گزینی و بارداری با انتقال روز پنجم بیشتر است، با این حال، همه جنین ها تا روز پنجم رشد نمی‌کنند؛ بنابراین بهترین زمان انتقال بر اساس کیفیت جنین، شرایط رحم و برنامه درمانی هر فرد توسط پزشک تعیین می‌شود.
پاسخ این سؤال به شرایط بیمار و برنامه درمانی او بستگی دارد، در انتقال جنین تازه، جنین چند روز پس از لقاح و در همان سیکل IVF به رحم منتقل می‌شود و این روش باعث کوتاه تر شدن روند درمان می‌شود، اما گاهی تغییرات هورمونی ناشی از تحریک تخمدان بر آمادگی رحم تأثیر می‌گذارد و در مقابل، در انتقال جنین فریز شده، جنین ها پس از انجماد و در یک سیکل بعدی منتقل می‌شوند، این فرصت به پزشک می‌دهد تا رحم را در شرایط ایده‌آل آماده کند.
مطالعات نشان داده‌اند که در بسیاری از موارد، میزان موفقیت انتقال جنین فریز شده برابر یا حتی بیشتر از انتقال تازه است و انتخاب بهترین روش باید بر اساس سن، وضعیت رحم، کیفیت جنین و نظر پزشک متخصص انجام شود.
انتخاب زمان مناسب برای انتقال جنین یکی از عوامل مهم در موفقیت درمان IVF است و زمانی که رشد جنین با آمادگی آندومتر رحم هماهنگ باشد، احتمال لانه‌گزینی و ادامه بارداری افزایش می‌یابد و به طور کلی، میزان موفقیت انتقال جنین به عواملی مانند سن مادر، کیفیت جنین، وضعیت رحم، علت ناباروری و نوع انتقال تازه یا فریز شده بستگی دارد.
در زنان جوان‌تر و دارای جنین های باکیفیت، شانس موفقیت به طور قابل توجهی بیشتر است و اگر انتقال در بهترین زمان ممکن و با آمادگی کامل رحم انجام شود، احتمال بارداری موفق و تولد نوزاد سالم افزایش یافته و نتایج درمان بهبود پیدا می‌کند.
بیشتر بخوانید: تغذیه بعد از انتقال جنین
آزمایش ERA یک تست تخصصی است که برای بررسی آمادگی آندومتر رحم جهت پذیرش جنین انجام می‌شود و این آزمایش با تحلیل نمونه‌ای از بافت آندومتر، زمان دقیق پنجره لانه‌گزینی را مشخص می‌کند؛ یعنی دوره‌ای که رحم بیشترین آمادگی را برای پذیرش جنین دارد و در برخی زنان، این پنجره زودتر یا دیرتر از زمان معمول است.
به همین دلیل، نتایج ERA به پزشک کمک می‌کند تا زمان انتقال جنین را به صورت شخصی سازی شده تنظیم کند و این آزمایش به ویژه در افرادی که سابقه شکست مکرر انتقال جنین یا عدم لانه‌گزینی دارند، شانس موفقیت درمان IVF را افزایش می‌دهد.
سوالات متداول
بله، در برخی شرایط مانند سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، نامناسب بودن آندومتر یا نیاز به آماده سازی بیشتر رحم، انتقال جنین به تعویق افتاده و جنین‌ها فریز می‌شوند تا در زمان مناسب منتقل شوند.
برای افزایش شانس موفقیت انتقال جنین: رعایت دقیق داروها، تغذیه سالم، پرهیز از استرس و دخانیات، خواب کافی، فعالیت سبک، کنترل وزن و پیگیری دقیق توصیه های پزشک اهمیت زیادی دارد.
در نهایت…
انتخاب بهترین زمان برای انتقال جنین پس از تخمک کشی به عوامل متعددی از جمله مرحله رشد جنین، وضعیت رحم، تعادل هورمونی و شرایط کلی بیمار بستگی دارد و به طور کلی، انتقال در روز دوم یا سوم یا در روز پنجم تا ششم انجام می‌شود، که گزینه دوم شانس موفقیت بالاتری دارد و در برخی موارد، به ویژه زمانی که رحم برای پذیرش جنین آماده نیست یا سطح هورمون ها نامتعادل است، پزشکان توصیه می‌کنند که جنین ها منجمد شده و در سیکل بعدی انتقال داده شوند.
بنابراین، تعیین زمان ایده‌آل برای انتقال باید بر اساس بررسی های دقیق پزشکی و شرایط فردی بیمار صورت گیرد تا بیشترین احتمال لانه گزینی و بارداری موفق فراهم شود.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمان‌های فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
