سقط جنین یک تجربه سخت برای زوجهایی است که در انتظار تولد فرزند هستند. علاوه بر تأثیرات عاطفی و روانی این رویداد، برخی زنان پس از سقط جنین با مشکلات ناباروری مواجه میشوند. ناباروری بعد از سقط جنین به معنای عدم توانایی باروری و بارداری در دوره زمانی پس از سقط جنین است. در این مقاله، به بررسی علل، عوامل موثر و روشهای مداخله در ناباروری بعد از سقط جنین پرداخته خواهد شد.
دلایل مختلفی ممکن است برای ناباروری بعد از سقط جنین وجود داشته باشد که بسته به شرایط زوجین این موارد متفاوت است. از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
بیشتر بخوانید: سقط جنین بعد از ای وی اف
✅ در این صورت لازم است زوجین برای درمان ناباروری اقدام کنند.
برخی از عوامل ممکن است بر نازایی بعد از سقط جنین موثر باشد از جمله آن ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بیشتر بخوانید: راهکارهای کاهش سقط جنین بعد از آی وی اف
روشهای مداخله در ناباروری بعد از سقط جنین میتواند به صورت زیر باشد:
تحقیقات نشان داده است که سقط جنین به طور کلی احتمال نازایی را افزایش نمیدهد. بیشتر موارد سقط جنین به دلیل عواملی مانند عیبهای ژنتیکی در جنین، عوامل مادری مانند عفونتها یا اختلالات هورمونی و عوامل محیطی مانند سن بالا یا مصرف مواد مخدر رخ میدهند.
به طور کلی، بعد از سقط جنین، بدن معمولا به طور طبیعی به حالت خود برمیگردد و بیشتر زوجین بلافاصله بعد از سقط جنین بدون مشکل باروری را تجربه میکنند. با این حال، در صورتی که زوجین پس از سقط جنین به مدت طولانی نتوانند باردار شوند، ممکن است عوامل دیگری مانند اختلالات هورمونی یا مشکلات رحمی وجود داشته باشد که نیاز به ارزیابی و درمان دارد.
بنابراین، در صورتی که شما و همسرتان بعد از سقط جنین به مدت طولانی نتوانید باردار شوید، توصیه میشود که با یک پزشک متخصص ناباروری مشورت کنید. پزشک میتواند شما را ارزیابی کرده و در صورت نیاز به تشخیص دقیقتر و درمان مراجعه کنید.
باروری پس از یک سقط جنین در اغلب موارد تحت تأثیر قرار نمیگیرد، و بسیاری از زنان قادر هستند در آینده بدون مشکل باردار شوند. با این حال، عوامل متعددی میتوانند میزان باروری را پس از این تجربه تحت تاثیر قرار دهند، علت سقط جنین، سلامت عمومی زن و روش بهکاررفته برای انجام سقط از جمله این موارد است.
اگر سقط جنین خودبهخودی رخ دهد یا در شرایط بهداشتی استاندارد و تحت نظر پزشک انجام شود، معمولاً باروری آینده بدون اختلال باقی میماند. تحقیقات نشان میدهد که بارداریهای بعدی در بیش از 85 تا 90 درصد زنانی که یک سقط جنین را تجربه کردهاند، بدون مشکل رخ میدهد. با این حال، در مواردی که عوارضی نظیر عفونت، آسیب به دیواره رحم، یا چسبندگیهای داخل رحمی (سندروم آشرمن) رخ دهد، ممکن است میزان باروری کاهش یابد. این عوارض بیشتر در شرایطی مشاهده میشوند که سقط جنین به روشهای غیرایمن یا در محیطهای غیر بهداشتی انجام شده باشد.
از سوی دیگر، عوامل روانشناختی و استرس ناشی از سقط نیز ممکن است بهطور موقت بر چرخههای تخمکگذاری و باروری تاثیر بگذارند، اگرچه این اثرات معمولاً قابل مدیریت هستند و بهمرور زمان برطرف میشوند. برای اطمینان از سلامت باروری پس از سقط جنین، توصیه میشود زنان با بهترین متخصص ناباروری تهران مشورت کرده و در صورت نیاز آزمایشهای لازم را انجام دهند.
بارداری بعد از سقط جنین به طور کلی ممکن است و بسیاری از زوجین بلافاصله یا پس از مدت کوتاهی بعد از سقط جنین به طور موفقیتآمیز باردار میشوند. اما زمان لازم برای باردار شدن بعد از سقط جنین به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
زمانی که سقط جنین اتفاق افتاده است: در برخی موارد، بدن زن به مدت کوتاهی برای بهبود و بهبود کامل بعد از سقط جنین نیاز دارد قبل از اینکه باردار شود. پزشک معالج شما میتواند به شما راهنمایی کند که چقدر زمان برای بازگشت به فعالیت جنسی و بارداری پس از سقط جنین مناسب است.
عوامل جسمی و بهداشتی: اگر شما یا همسرتان مشکلات جسمی داشته باشید که میتواند بر باروری تأثیر بگذارد، مانند اختلالات هورمونی، عفونتهای تناسلی یا مشکلات رحمی، ممکن است زمان بیشتری برای باردار شدن نیاز باشد. در این موارد، ممکن است پزشک تشخیص و درمان مشکلات را توصیه کند تا باروری را بهبود بخشید.
عوامل روانی و استرس: تجربه سقط جنین ممکن است بر روحیه و استرس زوجین تأثیر بگذارد. استرس و اضطراب میتوانند بر باروری تأثیر داشته باشند. در صورتی که استرس زیادی دارید، مشاوره روانی و پشتیبانی میتواند به شما کمک کند.
برخی انواع سقط یا شرایط مرتبط با آن ممکن است خطر ناباروری را افزایش دهند. عوامل متعددی، از جمله روش انجام سقط، تعداد دفعات آن، و وجود عوارض پس از سقط، میتوانند در این زمینه نقش داشته باشند. در ادامه سقطهایی را که می تواند موجب افزایش احتمال ناباروی شود را معرفی خواهیم کرد:
سقطهایی که به روشهای غیر ایمن یا توسط افراد غیرمتخصص انجام میشوند، یکی از مهمترین عوامل خطر برای ناباروری هستند. این روشها معمولاً شامل استفاده از ابزارهای نامناسب، داروهای غیراستاندارد، یا انجام سقط در محیطهای غیر بهداشتی هستند. چنین سقطهایی میتوانند منجر به عفونتهای شدید، آسیب به دیواره رحم یا چسبندگیهای داخلی شوند که توانایی باروری را بهطور جدی تحت تأثیر قرار میدهند.
تجربه چندین سقط جنین، بهویژه اگر با فاصله زمانی کوتاه انجام شود، میتواند باعث ایجاد عوارضی مانند نازک شدن دیواره رحم، ضعیف شدن دهانه رحم، یا چسبندگیهای داخل رحمی شود. این عوارض ممکن است بارداریهای بعدی را دشوار یا غیرممکن کنند.
در مواردی که سقط منجر به عوارضی مانند خونریزی شدید، عفونتهای رحمی یا آسیب به لایههای داخلی رحم شود، خطر ناباروری افزایش مییابد. سندروم آشرمن، که ناشی از چسبندگیهای داخل رحمی است، یکی از پیامدهای شناختهشده چنین عوارضی است.
سقط جنین در زنان بالای 35 سال، بهویژه اگر به دلایل پزشکی رخ دهد، ممکن است شانس باروری آینده را کاهش دهد. با افزایش سن، تعداد و کیفیت تخمکها کاهش مییابد، و یک سقط جنین ممکن است باروری را بهطور غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهد.
برخی روشهای سقط، مانند کورتاژ یا دیلاتاسیون و تخلیه (D&E)، اگر توسط متخصص ماهر انجام نشوند، میتوانند به بافتهای رحم آسیب بزنند. آسیب به لایه پایه آندومتر یا دهانه رحم در چنین مواردی ممکن است باعث مشکلات باروری شود.
چه مدت بعد از سقط میتوان اقدام کرد؟
زمان مناسب برای تلاش بهمنظور بارداری مجدد پس از سقط جنین به عوامل مختلفی بستگی دارد در ادامه، برخی از توصیههای کلی و علمی در این زمینه ارائه میشود:
سازمان جهانی بهداشت پیشنهاد میکند زنان حداقل شش ماه پس از سقط جنین صبر کنند تا بدن بهطور کامل بهبود یابد و خطر عوارض در بارداری بعدی کاهش یابد. این زمان برای بازسازی رحم، بازگشت تعادل هورمونی، و رفع هرگونه التهاب یا عفونت احتمالی مناسب است. در عین متخصصان زنان و ناباروری معتقد هستند که بسیاری از زنان میتوانند زودتر از شش ماه نیز اقدام به بارداری کنند، بهویژه اگر سقط در اوایل بارداری رخ داده باشد (مثلاً در سهماهه اول) و عوارض جسمی خاصی پس از سقط وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، برخی پزشکان پیشنهاد میکنند پس از یک تا دو چرخه قاعدگی طبیعی (معمولاً 1 تا 3 ماه) اقدام به بارداری مجدد صورت گیرد.
رحم نیاز به زمان دارد تا پس از سقط به حالت طبیعی بازگردد و پوشش داخلی (آندومتر) برای پذیرش تخمک بارور شده آماده شود.
صبر کردن برای حداقل یک چرخه قاعدگی طبیعی، به پزشک کمک میکند تا زمان تخمکگذاری و سلامت باروری را بهتر ارزیابی کند.
اقدام زودهنگام ممکن است خطر سقط مجدد، زایمان زودرس، یا مشکلات دیگر را افزایش دهد.
سقط جنین میتواند از نظر روانی تجربهای سخت و استرسزا باشد. برخی زنان ممکن است نیاز به زمان بیشتری برای بهبود عاطفی و روانی داشته باشند. در چنین مواردی، حمایت روانشناختی و مشاوره توصیه میشود.
نتیجه گیری
سقط جنین تجربهای پیچیده و چند بعدی است که میتواند بر جنبههای جسمی و روانی سلامت زنان تاثیر بگذارد. اگرچه در اکثر موارد سقط جنین تاثیر دائمی بر باروری ندارد، اما شرایط خاصی مانند روشهای غیرایمن یا عدم رعایت مراقبتهای مناسب ممکن است شانس بارداری مجدد را کاهش دهد. از سوی دیگر، عوامل روانی و عاطفی نیز میتوانند نقش مهمی در آماده بودن زنان برای بارداری بعدی ایفا کنند.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمانهای فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
