لوگو دکتر سوزان پیروان

ناباروری چیست؟ چه دلایلی دارد؟

ناباروری یا Infertility یکی از شایع‌ ترین مشکلات پزشکی در دنیاست که حدود ۱۵٪ زوج‌ها را درگیر کرده است، ناباروری، چه در مردان و چه در زنان، تجربه‌ای بغرنج و گاه طاقت‌ فرسا است، اما چه دلایلی، مانع این اتفاق شیرین می‌شوند؟ خوشبختانه با پیشرفت‌ های علمی، امروزه بیش از ۷۰٪ موارد ناباروری قابل درمان و اصلاح هستند، در این مقاله، به زبان ساده با مهم‌ترین علل Infertility و جدیدترین روش‌ های درمان آن آشنا می‌شوید.

ناباروری چیست؟

ناباروری به ناتوانی زوجین در باردار شدن پس از یک سال از برقراری رابطه‌ی جنسی منظم و محافظت نشده اطلاق می‌شود، این وضعیت ناشی از عوامل متعددی در مرد، زن یا ترکیبی از هر دو است و مشکلات مربوط به تخمک‌ گذاری در زنان، اختلالات اسپرم در مردان، انسداد لوله‌ های فالوپ، بیماری‌ های هورمونی، مشکلات ژنتیکی، و حتی عوامل مربوط به سبک زندگی مانند استرس، تغذیه نامناسب و مصرف دخانیات، همگی در ناباروری نقش دارند، تشخیص و درمان به موقع، شانس موفقیت را افزایش می‌دهد.

ناباروری در زنان و مردان

دکتر سوزان پیروان – متخصص زنان و درمان‌های فوق تخصصی نازایی
آمار بالای موفقیت IVF و میکرواینجکشن در تهران

مهم‌ترین علل ناباروری

علل ناباروری در زنان و مردان تاوت هایی دارد که در ادامه آن ها را بررسی می‌کنیم:

دلایل ناباروری در زنان:

ناباروری فقط یک علت ندارد؛ در زنان، چند عامل با هم نقش دارند، اما بر اساس منابع علمی معتبر، مهم‌ ترین علت‌ ها را باید به این شکل دسته‌بندی کرد:

1. اختلال در تخمک‌گذاری (حدود ۲۵–۳۰٪)

شایع‌ترین علت Infertility در زنان است و شامل مواردی از قبیل سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، اختلالات هورمونی مانند تیروئید، پرولاکتین، استرس مزمن و کاهش یا افزایش شدید وزن است، اما چرا مهم است؟ بدون تخمک‌گذاری منظم، بارداری عملا امکان‌پذیر نیست.

2. مشکلات لوله‌ های رحمی (۲۰–۳۰٪)

حدود 20 تا 30 درصد از موارد ناباروری زنان به مشکلات لوله‌ های فالوپ مربوط می‌شود، این لوله‌ها مسیر رسیدن اسپرم به تخمک هستند و انسداد یا آسیب به این لوله‌ها ناشی از عفونت‌ های لگنی، سابقه جراحی و چسبندگی‌ها است و باید بدانید که اگر لوله‌ها بسته باشند، حتی با تخمک‌ گذاری طبیعی هم بارداری رخ نمی‌دهد.

3. اندومتریوز (۱۰–۱۵٪)

اندومتریوز وضعیتی است که در آن بافت مشابه بافت پوشاننده رحم در خارج از رحم، مانند تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ یا حتی سایر اندام‌های لگنی رشد می‌کنn، این عارضه منجر به التهاب مزمن، آسیب به تخمک و لوله‌ها، اختلال در لانه‌گزینی جنین می‌شود و باید ذکر کرد که حتی در مراحل خفیف هم روی باروری اثر می‌گذارد.

4- کاهش ذخیره تخمدان (۱۰–۲۰٪)

با افزایش سن، کیفیت و تعداد تخمک‌ها کاهش می‌یابد و بیشتر در افراد بالای ۳۵ سال رخ می‌دهد، اما ناشی از عوامل ژنتیکی، سابقه جراحی‌ های تخمدانی یا درمان‌های پزشکی مانند شیمی‌ درمانی نیز است، کیفیت تخمک مهم‌ ترین فاکتور موفقیت بارداری و IVF است.

5- مشکلات رحم (۵–۱۰٪)

مشکلات ساختاری یا عملکردی در رحم و دهانه رحم نیز باعث ناباروری می‌شوند. این مشکلات شامل فیبروم‌ های رحمی، پولیپ‌ های رحمی، چسبندگی‌ های داخل رحمی که اغلب پس از کورتاژ یا عفونت ایجاد می‌شوند و موجب اختلال در لانه‌گزینی یا سقط مکرر می‌شود.

6- مشکلات دهانه رحم (کمتر از ۵٪)

مشکلات دهانه رحم مانند تنگی دهانه رحم یا مخاط غیرطبیعی دهانه رحم هستند و این عوامل مانع جایگزینی جنین در رحم، رشد آن یا مانع عبور اسپرم به داخل رحم می‌شوند.

7- ناباروری بدون علت مشخص (۱۰–۱۵٪)

با وجود بررسی کامل، علت مشخصی پیدا نمی‌شود، با وجود اینکه تمام آزمایش‌ ها و معاینات طبیعی به نظر می‌رسند، زوجین همچنان با مشکل باردار شدن مواجه هستند، اما این به معنی غیرقابل درمان بودن نیست، بسیاری از این موارد با روش‌ هایی مثل IVF به نتیجه می‌رسند.

دلایل ناباروری در مردان:

دلایل ناباروری در مردان بسیار متنوع هستند و ه عوامل مختلفی مرتبط هستند، به طور کلی، این دلایل را باید به دسته‌ های زیر تقسیم کرد:

  • کاهش تعداد اسپرم
  • ضعف حرکت اسپرم
  • افزایش اسپرم‌های غیرطبیعی
  • آسیب DNA اسپرم

ناباروری چه علائمی دارد؟

ناباروری به‌ طور مستقیم علامت خاصی ندارد، اما برخی از نشانه‌ها و علائم به مشکلات باروری مرتبط هستند، این نشانه‌ ها بستگی به جنس و وضعیت خاص هر فرد دارد، در زیر علائم رایج ناباروری در زنان و مردان آورده شده است:

علائم ناباروری در زنان:

  • دوره‌های نامنظم یا قاعدگی‌ های دردناک نشانه مشکلات هورمونی یا تخمک‌ گذاری است.
  • اگر زنان هر ماه تخمک‌ گذاری نکنند، احتمال بارداری کاهش می‌یابد و نشانه‌ های عدم تخمک‌ گذاری شامل عدم وجود علائم تخمک‌ گذاری مانند تغییر در دما یا تغییرات در ترشحات cervical mucus است.
  • درد مزمن در ناحیه لگن و یا درد در حین فعالیت جنسی نشانه‌ای از مشکلاتی مانند اندومتریوز است.
  • تغییرات ناگهانی در وزن، جوش‌ های شدید، یا تغییرات در وضعیت مو مانند ریزش مو یا رشد موهای زائد نشان‌ دهنده اختلالات هورمونی است.
  • درد مزمن در ناحیه لگن و یا درد در حین فعالیت جنسی نشانه‌ای از مشکلاتی مانند اندومتریوز است.
  • تغییرات ناگهانی در وزن، جوش‌ های شدید، یا تغییرات در وضعیت مو مانند ریزش مو یا رشد موهای زائد نشان‌ دهنده اختلالات هورمونی است.

علائم ناباروری در مردان:

  • ناتوانی در حفظ یا شروع نعوظ نشانه‌ای از مشکلات باروری است.
  • کاهش تعداد یا کیفیت اسپرم
  • درد، حساسیت یا تورم در ناحیه بیضه‌ ها نشانه‌ای از مشکلاتی مانند واریکوسل است.
  • بیضه‌ های کوچک یا تغییرات در اندازه به مشکلات تولید اسپرم مرتبط است.

روش‌ های درمان Infertility

درمان ناباروری با توجه به شرایط فرد بستگی خواهد داشت اما مهمترین آن‌ها عبارتند از:

درمان دارویی

داروها نقش مهمی در درمان ناباروری، به‌ ویژه در مواردی که مشکلات هورمونی یا اختلالات تخمک‌ گذاری دخیل هستند، ایفا می‌کنند، برای زنان داروهایی مانند کلومیفن سیترات یا گنادوتروپین‌ها برای تحریک تخمدان‌ها و القای تخمک‌گذاری تجویز می‌شوند و در مردان نیز احتمالا داروهایی برای بهبود کیفیت اسپرم یا تعادل هورمونی استفاده می‌شود، هرچند اثربخشی آن‌ها در مقایسه با درمان‌های زنان محدودتر است.

2. تلقیح داخل رحمی اسپرم (IUI)

در این روش، اسپرم‌ های شسته شده و تغلیظ شده به طور مستقیم به داخل رحم در زمان تخمک‌ گذاری آزاد شده تلقیح می‌شوند، این روش برای مواردی که تعداد یا تحرک اسپرم کمی کاهش یافته یا مشکلات دهانه رحم وجود دارد، مؤثر است، IUI نسبت به IVF تهاجمی‌تر و کم‌هزینه‌تر است و اغلب به عنوان اولین قدم در درمان ناباروری در نظر گرفته می‌شود.

3. IVF (لقاح آزمایشگاهی)

IVF یکی از مؤثرترین روش‌ های کمک باروری است، در این روش، تخمک‌ها از تخمدان زن برداشت شده و در آزمایشگاه با اسپرم مرد بارور می‌شوند، سپس جنین حاصله پس از چند روز رشد، به رحم زن منتقل می‌گردند، IVF برای طیف وسیعی از مشکلات ناباروری از جمله انسداد لوله‌های فالوپ، ناباروری مردان شدید، اندومتریوز شدید و ناباروری با علت نامشخص کاربرد دارد.

4. میکرواینجکشن (ICSI)

روش میکرواینجکشن تزریق مستقیم اسپرم داخل تخمک بوده و این تکنیک، موانع طبیعی لقاح مانند مشکلات شدید در تعداد، تحرک، یا شکل اسپرم را دور می‌زند و شانس بارور شدن تخمک را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد، بهترین روش برای ناباروری شدید مردانه، شکست‌های مکرر IVF و سن بالای مادر است.

5. انتقال جنین فریز شده (FET)

در این روش جنین‌ هایی که در چرخه تازه IVF ایجاد شده و با موفقیت فریز شده‌اند، در یک چرخه قاعدگی بعدی به رحم منتقل می‌شوند، انتقال جنین به زوجین اجازه می‌دهد تا از جنین‌ های اضافی که در چرخه اولیه ایجاد شده‌اند، در آینده استفاده کنند، FET مزایایی چون کاهش هزینه‌ها، جلوگیری از بارداری چندقلویی در صورت انتقال تعداد کمتری جنین و امکان بهینه‌سازی شرایط رحم برای کاشت جنین را دارد و همچنین، برای زنانی که در چرخه اولیه IVF دچار سندرم تحریک بیش از حد تخمدان شده اند انتخاب ارجح است.

اهمیت مراجعه به پزشک

مراجعه به پزشک در مواجهه با مشکلات ناباروری از اهمیت بالایی برخوردار است و در مراحل مختلف، بسیار کمک‌ کننده است، در ادامه به برخی از دلایل کلیدی اهمیت این مراجعه اشاره می‌کنیم:

  • شناسایی دلایل ناباروری با آزمایش‌ها.
  • ارائه بهترین روش درمانی بر اساس تشخیص.
  • افزایش شانس بارداری با شروع به‌ موقع و صحیح درمان.
  • شخیص و درمان بیماری‌ های مرتبط.

دکتر سوزان پیروان دارای بالاترین آمار موفقیت درمان ناباروری در تهران هستند.

دکتر سوزان پیروان

جراح و متخصص زنان و درمان‌های فوق تخصصی ناباروری

نشانی مطب:
چهارراه فرمانیه، تقاطع پاسداران، ساختمان بانک شهر، طبقه چهارم

ساعات کاری مطب:
شنبه، دوشنبه و چهارشنبه: ۱۲ الی ۱۸
یکشنبه‌ها: ۱۰ الی ۱۴

تلفن نوبت‌دهی:
۰۹۱۹۸۳۰۴۶۳۹ |
۰۹۹۱۹۱۹۱۱۴۸

❓سوالات متداول درباره ناباروری و روش‌های درمان آن

آیا ناباروری همیشه به معنی عدم امکان بارداری است؟

خیر. ناباروری در بسیاری از موارد قابل درمان یا کنترل است و با روش‌های نوین مانند IVF و میکرواینجکشن، بیش از ۷۰٪ زوج‌ها شانس بارداری موفق دارند.

شایع‌ترین علت ناباروری در زنان چیست؟

اختلالات تخمک‌گذاری، به‌ ویژه تنبلی تخمدان (PCOS)، شایع‌ترین علت ناباروری در زنان محسوب می‌شود.

آیا ناباروری فقط مربوط به زنان است؟

خیر. حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد موارد ناباروری به عوامل مردانه مربوط می‌شود و بررسی هم‌زمان زن و مرد ضروری است.

آیا سبک زندگی واقعاً بر درمان ناباروری تأثیر دارد؟

بله. اصلاح سبک زندگی مانند کاهش استرس، تغذیه سالم، کنترل وزن و ترک سیگار می‌تواند تا ۳۰٪ شانس موفقیت درمان را افزایش دهد.

در نهایت…

ناباروری پایان راه نیست، امروزه با پیشرفته‌ ترین روش‌ های علمی، اکثر زوج‌ها طعم شیرین والد شدن را تجربه می‌کنند و اگر مدتی است برای بارداری تلاش می‌کنید، هرچه زودتر اقدام کنید، زمان مهم‌ترین عامل موفقیت است.

لوگو دکتر سوزان پیروان

دکتر سوزان پیروان

جراح و متخصص زنان درمان‌های فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه × 3 =

فهرست محتوا