تفاوت فریز جنین با فریز تخمک موجب شده تا زوجین با توجه به مزایا و معایب هر کدام تصمیم مناسبی با توجه به شرایط خود اتخاذ کنند. هر دوی این روشها برای حفظ باروری هستند که هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. فریز تخمک به فرایند ذخیرهسازی تخمکها (بدون لقاح) در شرایط بسیار سرد به منظور استفاده در آینده اشاره دارد. این روش برای حفظ باروری در زنانی که نمیخواهند بلافاصله باردار شوند، استفاده میشود. اما فریز جنین به فرایند ذخیرهسازی جنینها ایجاد شده بعد از لقاح تخمکها با اسپرمها در آزمایشگاه اطلاق میشود در این مقاله به بررسی تفاوتهای اصلی بین این دو روش می پردازیم.
فریز جنین و فریز تخمک هر دو روشهای مهمی برای حفظ باروری هستند، اما دارای تفاوتهای اصلی از نظر فرآیند، مزایا، معایب و کاربردها میباشند. در ادامه به تفصیل به تفاوتهای اصلی بین این دو روش پرداخته میشود:
فریز جنین : این روش شامل لقاح تخمکها با اسپرمها در آزمایشگاه و سپس فریز کردن جنینهای به دست آمده است.
فریز تخمک:تخمکها پس از جمعآوری از تخمدانها فریز میشوند و نیازی به لقاح در زمان فریز شدن ندارند.
فریز جنین: ابتدا تخمکها با اسپرمها ترکیب میشوند (تلقیح آزمایشگاهی یا IVF). جنینهای به دست آمده بعد از چند روز رشد (معمولاً ۳ تا ۵ روز) انتخاب شده و فریز میشوند.
فریز تخمک: بتدا تخمکگذاری با استفاده از داروهای هورمونی تحریک میشود. سپس تخمکها از تخمدانها جمعآوری و فریز میشوند. اما نیازی به لقاح در زمان جمعآوری تخمکها نیست.
زمان انجماد مهمترین تفاوت فریز جنین و فریز تخمک است. انجماد تخمکها پیش از لقاح انجام می شود اما انجماد جنین چند روز پس از لقاح مصنوعی انجام می شود.
فریز تخمک برای زنان مجرد هم امکان پذیر است اما فریز جنین فقط برای زنان متاهل انجام می شود.زیرا به اسپرم هم نیاز است. از فریز تخمک هر زمانی میتوان استفاده کرد اما افرادی که فریز جنین انجام دادهاند برای انجام فرایند بارداری اجازه همسر را لازم دارند و در صورت طلاق زوجین با محدودیتهای قانونی مواجه خواهند شد.
میزان موفقیت فریز جنین نسبت به فریز تخمک بیشتر است زیرا فرآیند لقاح که یکی از مهمترین مراحل آی وی اف در فریز جنین انجام شده است. در واقع جنینها معمولاُ مراحل اولیه رشد اولیه را طی کردهاند.
انجماد جنین از لحاظ حقوقی و اخلاقی با محدودیت های همراه است. اما این محدودیتها شامل فریز تخمک نمیشود.
فریز جنین و فریز تخمک هر دو روشهای مهم برای حفظ باروری هستند، اما فریز جنین مزایای خاصی نسبت به فریز تخمک دارد که به شرح زیر است:
نرخ بقا و موفقیت بارداری: جنینهای فریز شده معمولاً نرخ بقا و موفقیت بالاتری نسبت به تخمکهای فریز شده دارند. جنینها پس از لقاح به مرحلهی پیشرفتهتری از رشد (مانند blastocyst) میرسند که به طور کلی باعث میشود احتمال بارداری موفق در پیش باشد.
فرایند درمان سریعتر: در صورتی که جنینهای فریز شده استفاده شوند، فرآیند درمان باروری به طور معمول سریعتر است. به این دلیل که فرآیند لقاح و توسعه جنینها از قبل انجام شده است، نیاز به تحریک تخمکگذاری و جمعآوری تخمکها مجدداً وجود ندارد.
انتخاب جنینهای با کیفیت بالا: امکان انتخاب جنینهای با کیفیت بالا برای استفاده در آینده وجود دارد. در فرآیند فریز جنین، جنینهای بهتری که به مرحله بلوغ رسیدهاند و از نظر کیفیت مناسب هستند، انتخاب و فریز میشوند.
کاهش نیاز به تحریک هورمونی مجدد: برای استفاده از جنینهای فریز شده، نیازی به تحریک هورمونی و جمعآوری تخمکهای جدید نیست. این میتواند به ویژه برای زنانی که به دلایل مختلف نمیخواهند یا نمیتوانند دوباره تحت درمانهای هورمونی قرار گیرند، مفید باشد.
استفاده از جنینهای اضافی: اگر تعداد جنینهای تولید شده زیاد باشد، میتوان از جنینهای اضافی برای بارداریهای آینده استفاده کرد یا آنها را به سایر زوجها اهدا کرد.
کاهش نیاز به تکنیکهای لقاح در آینده: زمانی که از جنینهای فریز شده استفاده میشود، نیازی به مراحل اضافی برای لقاح تخمکها با اسپرمها نیست. این میتواند پیچیدگیها و هزینههای مربوط به فرآیند IVF را کاهش دهد.
پیشبینی نتیجه: جنینها پس از لقاح و رشد تا مرحله بلوغ، کیفیت آنها به طور مستقیم قابل مشاهده است. این میتواند به کاهش عدم قطعیت در نتیجه درمان و افزایش شانس بارداری موفق کمک کند.
بررسیهای ژنتیکی: جنینها میتوانند قبل از فریز شدن برای بررسیهای ژنتیکی مورد ارزیابی قرار گیرند (مانند PGD). این امکان میتواند به انتخاب جنینهای سالم و کاهش خطر اختلالات ژنتیکی کمک کند.
فریز تخمک و فریز جنین هر کدام مزایای خاص خود را دارند که بستگی به شرایط فردی و اهداف درمانی دارد. در زیر به مزایای فریز تخمک نسبت به فریز جنین پرداخته میشود:
کنترل بر انتخاب شریک جنسی: فریز تخمک به زنان این امکان را میدهد که تخمکهای خود را بدون نیاز به شریک جنسی ذخیره کنند. این روش به ویژه برای زنانی که ممکن است در آینده بخواهند با شریک آینده خود لقاح انجام دهند، مفید است.
استقلال از شریک جنسی و عدم نیاز به اسپرم: در فریز تخمک، نیازی به اسپرم در زمان فریز شدن تخمکها نیست. این امکان برای زنانی که در حال حاضر شریک جنسی دارند یا نمیخواهند از اسپرم یک شریک خاص استفاده کنند، مفید است.
مناسب برای شرایط پزشکی خاص: فریز تخمک مناسب برای زنانی است که باید تحت درمانهایی مانند شیمیدرمانی قرار گیرند و نمیخواهند باروری خود را به تاخیر بیندازند. این روش به آنها این امکان را میدهد که قبل از شروع درمانهای پزشکی تخمکهای خود را ذخیره کنند.
حفظ توانایی باروری برای آینده : فریز تخمک به زنانی که ممکن است در آینده بخواهند باردار شوند، این امکان را میدهد که تخمکهای خود را در زمان فعلی ذخیره کنند و از آنها در آینده استفاده کنند.
سادگی فرایند: فرآیند فریز تخمک معمولاً از لحاظ پزشکی سادهتر و کمتر پیچیده نسبت به فریز جنین است، زیرا نیازی به لقاح و تولید جنین ندارد.
فرصت برای تصمیمگیری: فریز تخمک به زنان این فرصت را میدهد که در آینده تصمیم بگیرند که چه زمانی و با چه شریک جنسی لقاح انجام دهند. این انتخاب در فریز جنین از قبل تعیین شده است و در نتیجه، گزینههای کمتری برای تغییر در آینده وجود دارد.
زنانی با شرایط خاص: فریز تخمک برای زنانی که به دلیل شغل، برنامههای زندگی یا شرایط اجتماعی نمیخواهند یا نمیتوانند به سرعت باردار شوند، مناسب است. این روش به آنها کمک میکند تا باروری خود را حفظ کنند بدون نیاز به تصمیمگیری فوری درباره شریک یا زمان بارداری.
تنوع ژنتیکی: با فریز تخمک، زنان میتوانند در آینده با انتخاب اسپرم از منابع مختلف، تنوع ژنتیکی بیشتری برای فرزندان خود داشته باشند، که ممکن است باعث کاهش احتمال بروز برخی اختلالات ژنتیکی یا مشاورههای ژنتیکی در آینده شود.
هزینه کمتر: به طور کلی، هزینههای فریز تخمک ممکن است کمتر از فریز جنین باشد، به ویژه اگر نیاز به فرآیند IVF و تولید جنینهای اضافی نباشد.
فریز تخمک و فریز جنین هر دو روشهای مهم برای حفظ باروری هستند و مزایای خاص خود را دارند. فریز تخمک به ویژه برای زنانی که میخواهند در آینده باردار شوند و در حال حاضر شرایطی مانند عدم وجود شریک جنسی یا نیاز به درمانهای پزشکی دارند، گزینه مناسبی است اما فریز جنین معمولاً به دلیل نرخ موفقیت بالاتر، فرآیند سریعتر، و کاهش نیاز به درمانهای هورمونی اضافی، گزینهای ترجیحی در نظر گرفته میشود. انتخاب بین این دو روش به عوامل مختلفی از جمله وضعیت سلامتی فرد، اهداف باروری، و نیازهای خاص هر فرد بستگی دارد. مشاوره با یک متخصص باروری میتواند به تعیین بهترین گزینه برای شرایط فردی کمک کند.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمانهای فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
