ناباروری در مردان، همیشه به عنوان گزینه دوم بررسی میشود. وقتی صحبت از ناباروری به میان میآید، اغلب نگاهها به سمت زنان میرود. اما واقعیت این است که مردان هم در نیمی از موارد ناباروری زوجین نقش دارند. ناباروری مردان، مسئلهای پیچیده اما قابل درمان است. در این مقاله، به بررسی دقیق علل ناباروری مردان، نشانههای هشدار دهنده، روشهای تشخیص و درمانهای موثر میپردازیم. اگر به دنبال راهی برای بازگرداندن امید به زندگی مشترک خود هستید، این مقاله را از دست ندهید.
ناباروری در مردان چیست؟
عدم باروری مردانه به حالتی گفته میشود که مرد نتواند در طی یک سال رابطه جنسی منظم و محافظت نشده باعث بارداری همسرش شود. ناباروری در مردان ممکن است به دلایل مختلفی از جمله اختلال در تولید یا عملکرد اسپرم، مشکلات هورمونی یا انسداد مسیر اسپرم رخ دهد.
علائم ناباروری در مردان
در بسیاری از موارد، ناباروری هیچ علامت آشکاری ندارد اما برخی نشانهها میتوانند زنگ خطر باشند. اگر هر یک از علائم زیر را دارید، بهتر است برای بررسی تخصصی به پزشک مراجعه کنید.
- کاهش میل جنسی
- مشکلات در نعوظ یا انزال
- درد یا تورم در ناحیه بیضهها
- کاهش حجم مایع منی
- رشد غیر طبیعی سینهها (ژنیکوماستی)
- ریزش موهای بدن به شکل غیر عادی
دلایل اصلی ناباروری مردان
۱. مشکلات مربوط به اسپرم
کیفیت و کمیت اسپرم نقش مهمی در باروری دارد. برخی از مشکلات رایج شامل:
- کاهش تعداد اسپرم (کم اسپرمی): به حالتی گفته میشود که تعداد اسپرمها در هر میلیلیتر مایع منی کمتر از حد طبیعی (کمتر از ۱۵ میلیون) باشد که احتمال باروری را کاهش میدهد.
- اسپرمهای غیرطبیعی از نظر شکل یا حرکت: زمانی که درصد بالایی از اسپرمها شکل غیر عادی یا تحرک ضعیفی داشته باشند، توانایی رسیدن به تخمک و بارورسازی آن کاهش مییابد و باعث ناباروری در مردان خواهد شد.
- نبود کامل اسپرم در مایع منی (آزو اسپرمی): به شرایطی اطلاق میشود که در نمونه مایع منی هیچ اسپرمی یافت نمیشود، که میتواند ناشی از انسداد مجاری یا اختلال در تولید اسپرم باشد.
۲. واریکوسل
واریکوسل به گشاد شدن سیاهرگهای بیضه گفته میشود که میتواند باعث کاهش کیفیت اسپرم شود. این مشکل در بسیاری از مردان نابارور دیده میشود و معمولا با جراحی قابل درمان است.
۳. مشکلات هورمونی
تولید اسپرم تحت تاثیر هورمونهایی مانند تستوسترون است. اختلال در عملکرد غده هیپوفیز یا تیروئید که مسئول تولید این هورمون هستند، میتواند باعث ناباروری شود.
۴. انسداد در لولههای انتقال اسپرم
از دیگر دلایل ناباروری در مردان، مسدود بودن مجاری اسپرم آنهاست. گاهی اسپرم تولید میشود، اما نمیتواند از طریق مجاری خارج شود و خود را به تخمک برساند. این انسداد ممکن است مادرزادی باشد یا در اثر عفونت، جراحی یا ضربه ایجاد شده باشد.
۵. عوامل ژنتیکی
برخی ناهنجاریهای کروموزومی مانند سندروم کلاینفلتر میتوانند تولید اسپرم را مختل کنند. در این اختلال ژنتیکی، مرد به جای داشتن یک جفت کروموزوم جنسی XY، یک کروموزوم X اضافه دارد (XXY). این وضعیت میتواند منجر به اختلال در عملکرد بیضهها، کاهش شدید سطح تستوسترون و در نتیجه کاهش یا توقف کامل تولید اسپرم شود. بیشتر مردان مبتلا به سندروم کلاینفلتر نابارور هستند.

روشهای تشخیص ناباروری در مردان
تشخیص صحیح، قدم اول در درمان است. یک تشخیص نادرست میتواند بهترین اتفاق زندگی شما را به تعویق بیندازد. به همین دلیل باید به بهترین متخصص ناباروری در تهران مراجعه نمایید. پزشک برای تشخیص دقیق، ترکیبی از آزمایشات را بررسی میکند.
- آزمایش مایع منی: برای بررسی تعداد، حرکت و شکل اسپرمها
- آزمایشهای هورمونی: سنجش سطح تستوسترون و سایر هورمونهای مرتبط
- سونوگرافی بیضه: بررسی وجود واریکوسل یا کیست
- آزمایش ژنتیک: در موارد مشکوک به مشکلات کروموزومی
روشهای درمان ناباروری در مردان
در درمان ناباروری مردان بسته به علت اصلی مشکل، به شکلهای مختلفی انجام میشود. گاهی تنها با تغییر سبک زندگی و تغذیه بهبود حاصل میشود اما در بسیاری از موارد نیاز به درمان تخصصیتری وجود دارد. در ادامه با مهمترین روشهای درمان آشنا میشوید:
درمان دارویی
در صورتی که ناباروری ناشی از اختلالات هورمونی باشد، درمان دارویی اولین گزینه خواهد بود. داروهای هورمونی که با تحریک بیضهها، تولید اسپرم را افزایش میدهند. همچنین دارویهای دیگری وجود دارند که تاثیر مستقیم بر بهبود عملکرد اسپرمها میگذارند. این درمانها معمولا زمان طولانی نیاز دارند و نتایج به صورت منظم باید توسط پزشک بررسی شوند.
جراحی
در برخی موارد مشکلات فیزیکی مثل واریکوسل، انسداد مجاری اسپرم یا ناهنجاریهای ساختاری در اندامهای تناسلی، عامل ناباروری در مردان است. در این شرایط، بهترین و کاربردیترین راه درمان، جراحی خواهد بود.
- جراحی واریکوسلکتومی به کاهش فشار روی بیضه و بهبود جریان خون کمک کرده و میتواند کیفیت اسپرم را بهطور قابل توجهی ارتقا دهد.
- در موارد انسداد مجاری، جراحی ترمیمی برای باز کردن یا دور زدن مسیر مسدود شده انجام میشود.
- جراحی برداشت مستقیم اسپرم از بیضه، زمانی انجام میشود که مرد، اسپرم تولید میکند اما در مایع منی او دیده نمیشود.
تکنیکهای کمک باروری
اگر با وجود درمانهای دارویی یا جراحی، بارداری طبیعی امکانپذیر نباشد، روشهای پیشرفته کمک باروری وارد عمل میشوند:
- IVF (لقاح آزمایشگاهی): تخمک و اسپرم در محیط آزمایشگاه ترکیب میشوند و جنین حاصل به رحم زن منتقل خواهد شد. پزشک میتواند درباره راههای افزایش موفقیت IVF شما را راهنمایی کند.
- ICSI (تزریق اسپرم به تخمک): در این روش، تنها یک اسپرم سالم به درون تخمک تزریق میشود. با این تکنیک، ناباروری در مردان که به دلیل کیفیت پایین اسپرم قادر به بچه دار شدن نیستند، درمان خواهد شد.
- استفاده از اسپرم اهدایی: در صورتی که مرد هیچ اسپرمی نداشته باشد و برداشت اسپرم نیز امکانپذیر نباشد، زوجین ممکن است با مشاوره متخصص، از اسپرم اهدایی استفاده کنند.

سبک زندگی و تاثیر آن بر ناباروری مردان
- تأثیر تغذیه و اضافه وزن: چاقی میتواند تعادل هورمونی مرد را بر هم بزند و کیفیت اسپرم را کاهش دهد. مصرف مواد غذایی ناسالم، فستفود، نوشابههای گازدار و شیرینیهای صنعتی تاثیر منفی روی باروری دارد.
- استعمال دخانیات و الکل: سیگار و الکل از دشمنان باروری هستند. نیکوتین و اتانول میتوانند عملکرد بیضهها را مختل کرده و منجر به تولید اسپرمهای غیر طبیعی شوند.
- استرس و خواب ناکافی: استرس مزمن و خواب بیکیفیت، تولید هورمونهای جنسی را تحت تاثیر قرار میدهد و میل جنسی و باروری را کاهش خواهد داد.
جمع بندی
ناباروری در مردان، موضوعی حساس اما قابل حل است. اگرچه دلایل مختلفی میتواند در بروز آن نقش داشته باشد اما خوشبختانه راههای متعددی برای تشخیص و درمان وجود دارد. مهم این است که مردان نسبت به وضعیت سلامت باروری خود بیتفاوت نباشند و در صورت بروز علائم، سریعا به پزشک متخصص مراجعه کنند. برای دریافت مشاوره همین الان اقدام کنید.


