یائسگی زودرس به زمانی گفته میشود که اتمام چرخه قاعدگی پیش از ۴۰ سالگی رخ دهد. همان طور که میدانید، زنان با ذخیره تخمکی مشخصی به دنیا میآیند و در طول زندگی تخمک دیگری تولید نمیکنند. زمانی که این تخمکها به پایان برسد، یائسگی یا منوپوز Menopause اتفاق میافتد. زمان طبیعی این فرایند بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی است و اگر در سنین پایینتر این موضوع را تجربه کنید یعنی یک اختلال در بدن رخ داده است. این پدیده نه تنها با تغییرات هورمونی همراه است، بلکه میتواند اثرات جسمی و روحی عمیقی بر فرد مبتلا داشته باشد. در این مقاله، به بررسی کامل علائم یائسگی پیش از موعد، دلایل، روشهای تشخیص، درمانها و راههای پیشگیری آن خواهیم پرداخت. همچنین در انتهای مقاله امکان دریافت مشاوره از بهترین متخصص زنان برای شما فراهم شده است.
یائسگی زودرس زمانی رخ میدهد که تخمدانها پیش از ۴۰ سالگی تولید هورمون استروژن را متوقف کنند و آزادسازی تخمکهای ذخیره شده در تخمدان متوقف گردد. این اختلال ممکن است ناگهانی یا تدریجی ظاهر شود و با علائمی مانند قطع عادت ماهیانه، گرگرفتگی، نوسانات خلقی و کاهش میل جنسی همراه باشد. به گفته متخصصان زنان، حدود ۱٪ از زنان پیش از ۴۰ سالگی دچار یائسگی زودهنگام میشوند اما این آمار در دهههای اخیر به دلیل تغییر شرایط زندگی افراد رو به افزایش است. از آنجایی که این عارضه میتواند موجب مشکلاتی مانند ناباروری شود باید خیلی سریع برای درمان آن اقدام نمایید.
بیشتر بخوانید: بهترین فوق تخصص ناباروری در تهران کیست؟
تشخیص به موقع منوپوز اهمیت زیادی دارد، چرا که برخی از علائم آن با سایر بیماریها اشتباه گرفته میشوند. به همین دلیل است که در بسیاری از مواقع، فرد بروز این اختلال را دیرتر تشخیص داده و دیرتر نیز به متخصص مراجعه میکنند. شایعترین علائم یائسگی پیش از موعد عبارتند از:
علت یائسگی زودرس در برخی موارد مشخص نیست، اما عوامل مختلفی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. این عوامل به شرح زیر هستند:
سابقه خانوادگی یکی از قویترین فاکتورها در بروز این مشکل است. اگر مادر یا خواهر فرد دچار یائسگی زودتر از موعد شده باشد، احتمال بیشتری وجود دارد که شخص نیز به این اختلال دچار شود. گاهی نیز ممکن است بدون سابقه خانوادگی، جهش در ژنها عامل بروز این موضوع شود. ژنهای خاصی که میتوانند ذخیره تخمدانی را زودتر از حالت طبیعی کاهش دهند و باعث توقف زودهنگام عملکرد تخمدان شوند.
برخی از بیماریها مانند لوپوس یا تیروئید و دیگر بیماریهای خودایمنی میتوانند بافت تخمدان را به عنوان عامل خارجی بشناسند و با حمله به آن موجب آسیب و اختلال در عملکرد آنها شوند.
شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا جراحیهایی مثل برداشتن تخمدانها ممکن است منجر به یائسگی زودرس شوند. این درمانها سلولهای تخمدانی را تخریب میکنند یا بهطور کامل آنها را حذف میکنند، که منجر به توقف قاعدگی میشود.
سیگار کشیدن، رژیم غذایی ناسالم، استرس مزمن و اضافهوزن نیز با برهم زدن تعادل هورمونی و ایجاد اختلال در روند تولید هورمون استروژن در بروز این مشکل نقش دارند.
یکی از نگرانیهای مهم زنانی که دچار یائسگی زودرس میشوند، تاثیر آن بر باروری است. با کاهش یا توقف آزادسازی تخمک، شانس بارداری فرد به طور چشمگیری کاهش پیدا خواهد کرد. در چنین شرایطی ممکن است فرد به گزینههایی مانند اهدای تخمک یا فریز تخمک پیش از یائسگی نیاز داشته باشد. دقیقا به همین دلیل است که باید از زمان طلایی خود استفاده کنید و قبل از دیر شدن و با مشاهده اولین علائم به متخصص زنان مراجعه کنید.
آشنایی با بهترین متخصص زنان در تهران
جراح و متخصص زنان
فلوشیپ درمانهای فوق تخصصی ناباروری
نشانی
چهارراه فرمانیه، تقاطع پاسداران، ساختمان بانک شهر، طبقه چهارم
ساعات کاری مطب
شنبه، دوشنبه و چهارشنبه: ۱۲ الی ۱۸
یکشنبهها: ۱۰ الی ۱۴
تلفن نوبتدهی
۰۹۱۹۸۳۰۴۶۳۹ | ۰۹۹۱۹۱۹۱۱۴۸
برای تشخیص دقیق منوپوز یائسگی پیش از موعد، پزشک متخصص زنان معمولا موارد زیر را بررسی میکند:
تشخیص زودهنگام به پزشک این امکان را میدهد که فرآیند درمانی مناسبی را آغاز کند و از بروز عوارض جدیتر مانند ناباروری پیشگیری کند.
درمان قطعی برای بازگرداندن عملکرد طبیعی تخمدانها وجود ندارد، اما گزینههایی برای کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی فرد در دسترس است. برخی از روشهای درمان یائسگی زودرس عبارتند از:
در هورمون درمانی در یائسگی، استروژن و پروژسترون جایگزین هورمونهایی میشوند که بدن دیگر تولید نمیکند. این درمان به بهبود خلق و خو، جلوگیری از پوکی استخوان و کنترل علائم این اختلال کمک شایانی خواهد کرد.
مصرف ویتامین D، کلسیم، منیزیم و امگا ۳ میتواند از تحلیل استخوان و کاهش انرژی جلوگیری کند و برخی از نشانههای قطع چرخه قاعدگی را بهبود بخشد.
در کنار تمام روشهای درمانی بالینی، مشاوره با روانشناس یا روانپزشک برای کنترل اضطراب، افسردگی و کاهش استرس بسیار مفید است.
ورزش منظم، خواب کافی، تغذیه متعادل و ترک سیگار نقش مهمی در کاهش علائم و بالا بردن سلامت عمومی بدن دارند.
بیشتر بخوانید: برای درمان مشکلات یائسگی چه کاری انجام دهیم؟
اگر این اختلال به دلیل عوامل ژنتیکی یا درمان سرطان و برداشتن تخمدانها بروز کند، قابل پیشگیری نخواهد بود. اما از آنجایی که نمیدانیم یائسگی زودرس در کمین چه کسی است، باید با رعایت نکاتی ساده ریسک ابتلا به آن را تا جایی که امکان دارد، کم کنیم. در ادامه برخی از موارد تاثیرگذار را با هم مرور خواهیم کرد:
❓سوالات متداول درباره یائسگی زودرس
در بسیاری از موارد، بله. اما در برخی زنان ممکن است تخمدانها به صورت دورهای فعال شوند و بارداری ممکن باشد. بررسی وضعیت ذخیره تخمدانی بسیار تعیینکننده خواهد بود.
در برخی افراد ممکن است خطرات اندکی داشته باشد، اما تحت نظر پزشک و برای مدت مشخص، روشی موثر و ایمن محسوب میشود.
بله، اگر یکی از نزدیکان درجه یک شما این مشکل را داشته باشد، احتمال بروز آن در شما بیشتر میشود.
یائسگی زودرس مسئلهای مهم و تاثیرگذار در سلامت زنان است که نباید نادیده گرفته شود. شناخت علائم، پیگیری به موقع، درمان مناسب و سبک زندگی سالم میتواند در کنترل این وضعیت و حفظ کیفیت زندگی بسیار موثر باشد. اگر دچار بینظمی در پریود و سایر علائم مشکوک هستید، حتما با یک متخصص زنان مشورت کنید تا بررسی دقیق و درمان لازم صورت گیرد.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمانهای فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
