تولید مثل جزو نیازهای اولیه هر موجود زنده ای می باشد. گرچه امروزه و در جوامع کنونی ، تغییرات عمده ای در روابط اجتماعی رخ داده و بقای نسل بشر مفهومی دیگر به خود گرفته است ، اما احساس نیاز به فرزند آوری همچون دیرباز از اصلی ترین اولویت‌ های زندگی بشر به شمار می رود ، خوشبختانه امروزه با افزایش سطح آگاهی ، پیشرفت علم و فناوری در زمینه درمان ناباروری و بهره وری از دستاوردهای آن ، امکان باروری برای اکثر افراد محقق شده و شاهد آن هستیم که عده کثیری از زوجین از نعمت باروری بهره مند شده اند، در این مقاله دکتر سوزان پیروان بهترین فوق تخصص ناباروری اطلاعات مفیدی درباره درمان نازایی و ناباروری در اختیار شما عزیزان قرار داده است پس توصیه می کنم مقاله را تا انتها مطالعه کنید.

درمان ناباروری

از این رو ناباروری ( عدم توانایی در باروری ) می تواند زمینه ساز بروز بسیاری از مشکلات در خانواده ها شده و حتی در برخی موارد منجر به فروپاشی خانواده ها گردد.

در صورتی که زمان کافی جهت مطالعه مقاله درمان ناباروری را ندارید میتوانید پادکستی که توسط دکتر سوزان پیروان ، بهترین متخصص زنان در تهران تهیه شده است را گوش دهید.

درمان ناباروری

درمان های نازایی به سه گروه عمده تقسیم می شوند:

  • اولین روش : دارو خوراکی

اولین درمان ها در حد داروهای خوراکی هستند که این متد درمان ها تحریک تخمک گذاری نام دارند. یعنی در این متد ، صرفا تحریک تخمک گذاری انجام می شود . در این متد با سونوگرافی بررسی می کنیم که تخمک های خانم در چه زمانی می رسد و سپس براساس آن به خانم برنامه نزدیکی می دهیم.

  • دومین روش : تزریق داخل رحمی

درمان بعدی که یک پله بالاتر می رود ، IUI یا تزریق داخل رحمی اسپرم است. در این درمان ناباروری همانطور که در حالت عادی و با دارو تحریک تخمک گذاری انجام می دهیم ، با دارو همچنان این اقدام را انجام داده و در روزی که تخمک آزاد می شود ، توسط دارو ها و آزمایش ها چنین روزی را کنترل می کنیم. در روز آزاد شدن تخمک ها از همسر خانم تقاضا می کنیم ، آزمایش اسپرم رو به آزمایشگاه جنین شناسی تحویل بدهند. در اسپرم ها آزمایش هایی انجام شده که طی آن اسپرم های مرده خارج می شوند. بدین ترتیب تحرک اسپرم ها به طور معمول بیشتر خواهد شد و از طریق یک کت تر یا سونت پلاستیکی خیلی ظریف ، اسپرم های آماده شده همزمان با تخمک گذاری خانم ، به داخل رحم تزریق می شود.

  • سومین روش : میکرواینجکشن

روش دیگر درمان ناباروری دیگری که مرحله آخر درمان است ، میکرواینجکشن نام دارد. در این روش از طریق داروهای تزریقی ، تخمک های بیشتری را از خانم دریافت کرده و بدین ترتیب تخمدان را بیش از حد تحریک می کنیم و سپس این تخمک ها را از طریق سونوگرافی واژینال و بیهوشی کوتاه مدت تخلیه خواهیم کرد پس از انجام این فرآیند آن ها را به دست جنین شناس می رسانیم. همزمان ، اسپرم نیز از همسر خانم گرفته شده و پروسه ای روی آن انجام می شود. این اسپرم ها به داخل سیتوپلاسم سلول تخمک تزریق خواهند شد و لقاح در آزمایشگاه انجام می شود. بنابراین در درمان میکرواینجکشن ، لقاح در بدن خانم انجام نمی شوند ، بلکه این پروسه در محیط آزمایشگاهی انجام خواهد شد. بعد از 3 تا 5 روز جنین های آماده شده را به داخل رحم خانم برمی گردانیم .

ناباروری چیست ؟

با توجه به آمارهای به دست آمده می توان گفت که به طور میانگین ، تقریبا 85 درصد از زوجین پس از 12 ماه تلاش در راستای فرزند آوری ، موفق به باروری می گردند. حال چنانچه زوجین پس از این مدت ، البته در صورت داشتن فعالیت مقاربتی طبیعی و همچنین در صورت عدم استفاده از روش های پیشگیری از بارداری ، موفق به باروری نشوند یا دچار ناتوانی در نگهداری حاملگی باشند به آن ها زوج نابارور اطلاق می گردد. البته لازم به ذکر است که این تعریف در صورتی مصداق می یابد که سن زوجه ( خانم ) کمتر از 35 سال باشد. مدت زمان باروری برای بانوانی که سن آن ها بیش از 35 سال است ، 6 ماه در نظر گرفته شده است.

ناباروری را می توان به دو گروه تقسیم بندی نمود :

  • ناباروری اولیه : چنانچه زوجین حداقل پس از 12 ماه فعالیت مقاربتی طبیعی و نیز در صورت عدم بکارگیری روش های جلوگیری از بارداری ، موفق به باروری نشوند در گروه نابارور بودن نوع اولیه قرار خواهند گرفت.
  • ناباروری ثانویه : در صورتی که زوجین حداقل یک مرتبه به صورت کاملا طبیعی و بدون بهره وری از روش های درمانی کمک باروری ، موفق به بارداری شوند ، اما برای برای فرزند بعدی با مشکل مواجه باشند ، در گروه ناباروری ثانویه قرار می گیرند که غالبا 50 درصد از نابارور بودنها در این دسته گنجانده می شوند.

شایان ذکر است که علل و درمان ناباروری در هر دو نوع مذکور ، تا حدود زیادی مشابه یکدیگر می باشد.

 

عوامل موثر بر ناباروری

ناباروری می تواند در اثر علل مختلفی رخ دهد ، علل نازایی در اکثر زوج های نابارور ممکن است ناشی از چند عامل به طور همزمان باشد.

به طور کلی ، علل نابارور بودن عبارتند از :

  • ناباروری مردان ( ناشی از مشکلات مردان ) :

مشکلات مردان ، حدودا 35 درصد از موارد ناباروری را موجب می شود و غالبا ناشی از وجود اختلالاتی در تعداد اسپرم ها ، شکل و میزان حرکات آن ها می باشد.

  • ناباروری زنان ( ناشی از مشکلات زنان ) :

مشکلات بارور نبودن زنان ، تقریبا 50 درصد از علل نابارور بودن را تشکیل می دهد که تقریبا نیمی از این آمار مربوط به اختلال در تخمک گذاری می باشد و نیمی دیگر به سایر اختلالات ارگان تناسلی مرتبط می باشند.

  • ناباروری توجیه نشده ( بدون توجیه و دلیل معین ) :

لازم به ذکر است که تقریبا 20 درصد از علل نازایی به تلفیقی از علل بارور نبودن در مردان و زنان مربوط می شود، و تا زمانی که علت این عارضه مشخص نشود نمی توان به درستی روش مناسب درمان ناباروری را انتخاب کرد.

درمان ناباروری

ارزیابی های قبل از اقدام به درمان ناباروری در زنان و آقایان :

  • آنالیز مایع منی
  • اطمینان از وجود تخمک گذاری
  • اطمینان از باز بودن لوله ها
  • سلامت تخمدان ها

راه های درمان ناباروری

برای درمان نازایی با توجه به علت آن ، راهکارهای درمانی متعددی وجود دارد. در مقاله پیش رو به راه های درمان ناباروری در زنان خواهیم پرداخت. لازم به ذکر است که بانوان به منظور درمان نازایی باید به پزشک متخصص نازایی مراجعه نموده و با توجه به شرایط خود اقدام به درمان نمایند.

اهدا کردن تخمک :

در خانم هایی که رنج سنی بالای 40 سال را دارند و مبتلا به نارسایی تخمک هستند ولی رحم به طور طبیعی کار می کند. می توان از متد اهدا تخمک استفاده کرد ، به این صورت که تخمک در زن را با استفاده از داروهای محرک تخمک ها موجب می شود که قابل استخراج شوند و بعد با اسپرم تحویل گرفته از همسر پس از لقاح درون آزمایشگاه ، به رحم مادر منتقل خواهند شد و این کار باعث درمان ناباروری این درصد از زنان خواهد شد.

لاپاراسکوپی :

بانوانی که دچار مشکلاتی در اندام تناسلی و همچنین لوله های رحم دارند ، دکتر سوزان پیروان ، بهترین متخصص زنان و زایمان از روش لاپاراسکوپی در جهت بازسازی و برطرف کردن مشکلات اندام تناسلی استفاده می کند. این احتمال وجود دارد که بعد از درمان ناباروری ایرادات اندام های تناسلی به صلاحدید دکتر نازایی تهران از روش IVF برای بارداری بهره برد.

هیستروسکوپی :

برای برطرف کردن ایرادات رحمی همانند تومور فیبروئیدی ، پولیپ و مشکلات لوله های رحمی از روش هیستروسکوپی مورد استفاده قرار می گیرد.

رحم اجاره ای :

یکی دیگر از راه های که افراد می توانند با آن صاحب فرزند شوند و به اصطلاح بحران نابارور بودن را حل و فصل کنند روش رحم اجاره ای است. در مواردی که تخمک گذاری درست صورت میگیرد و اسپرم ها نیز سالم هستند ، اما رحم دچار مشکل و توانایی بارداری را ندارد می توان از این گزینه نیز استفاده کرد.

در صورت بروز کدام نشانه ها برای درمان ناباروری به دکتر مراجعه می کنند ؟

  • افراد کمتر از ۳۵ سال بعد از یکسال اقدام ناموفق برای بچه دار شدن
  • افرادی که سن 35 سال بیشتر دارند و بیشتر از 6 ماه تلاش به بارداری داشته اند.
  • افراد بالای 40 سال بعد از سه ماه از اقدام
  • قاعدگی بی نظم
  • دوره پریود دردناک
  • بانوانی که چندین مورد سقط جنین داشتند
  • وجود آندومتریوز در تخمدان ها و بیماری التهابی لگنی
  • خانم هایی که تحت روند درمان سرطان قرار گرفته اند.

سندرم تخمدان پلی کیستیک

سندرم تخمدان پلی کیستیک به عنوان علت اصلی نابارور بودن زنان محسوب می شود و جزو شایع ترین دلایلی است که منجر به بروز اختلالات غددی در بانوان بخصوص در سنین باروری شده و در نتیجه از دلایل ناباروری در میان بانوان به شمار می رود. نشانه های این سندرم ، غالبا پس از سن بلوغ نمود می یابند و منجر به بروز علائم ذیل می گردند :

  • نامنظم شدن سیکل قاعدگی
  • افزایش رشد موهای زائد
  • افزایش جوش و آکنه
  • بزرگ شدن دو طرف تخمدان ها
  • خونریزی نامنظم رحمی
  • عدم تخمک گذاری منظم و ناباروری

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

این سندرم ، درمان پذیر بوده و می توان از عوارض آن پیشگیری نمود. برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک ، تمایل به بارداری یا عدم تمایل به آن از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. از آن جا که این سندرم از اصلی ترین دلایل نابارور بودن زنان به شمار می رود ، بایستی مورد توجه قرار بگیرد و اقدامات لازم جهت درمان آن بکار گرفته شود. از این رو لازم به ذکر است که این سندرم جز در صورت درمان ناباروری ، نیازی به عمل جراحی ندارد. توجه داشته باشید که چنانچه به درمان این سندرم توجه نشود ، می تواند سبب افزایش ضخامت مخاط رحم به صورت غیرطبیعی شده و حتی در برخی موارد به سرطان مخاط رحم البته در سنین بالا بیانجامد.

درمان ناباروری

روش های درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

  • کاهش وزن : تناسب اندام علاوه بر این که در بهبود کیفیت سلامتی از تاثیر بسزایی برخوردار است ، بر روی تخمک گذاری نیز تاثیر مثبتی دارد. به نحوی که در برخی موارد ، افراد می توانند تنها با کاهش 4 تا 7 کیلوگرم از وزن خود به تنظیم سیکل قاعدگی شان کمک شایانی نموده و پروسه تخمک گذاری خود را منظم کنند.
  • مصرف دارو : پزشک متخصص زنان برای درمان سندرم پلی کیستیک و نابارور بودن با توجه به شرایط بیمار ، داروهای مختلفی را تجویز می نماید که علاوه بر درمان تخمدان پلی کیستیک به درمان ناباروری نیز می انجامند.
  • انجام عمل جراحی : در صورتی که مصرف دارو ، منتج به درمان تخمدان پلی کیستیک نگردد معمولا طبق توصیه دکتر زنان ، بهتر است که جراحی حفاری تخمدان انجام پذیرد. در این روش درمانی ، برش های ظریفی بر روی شکم ایجاد می شوند و به کمک آن ها سوراخ هایی کوچک بر روی تخمدان ایجاد می گردند. این روش درمانی سبب درمان عدم تخمک گذاری ، بهبود تخمک گذاری و کاهش هورمون های مردانه می شود. گرچه آثار و نتایج این جراحی ، موقت می باشد ؛ اما اکثر بانوان غالبا یکسال پس از انجام آن ، باردار می شوند.

تحریک تخمک گذاری

چنانچه زن دچار اختلال تخمک گذاری باشد برای درمان ناباروری از این روش که در آن از هورمون درمانی با استفاده از داروهایی همچون کلومیفن سیترات، HCG ، HMG بهره گرفته می شود. با این روش تخمدان تحریک شده و به اندازه کافی تخمک آزاد می گردد.

درمان ناباروری با آی یو آی ( IUI )

این روش درمانی در موارد مختلفی از ناباروری هایی که علت آن ها مشخص نیست و همچنین در برخی مواردی که نابارور بودن به دلیل وجود اختلال در اسپرم است مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش لازم است تا فرد داروهای تحریک تخمک گذاری مصرف نماید و در زمان تخمک گذاری ( زمان مناسب به وسیله سونوگرافی های مختلف در روزهای متوالی از تخمدان ها و گاهی با اندازه گیری هورمون های جنسی موجود در خون و ادرار تعیین می شود ) مایع منی یا همان انزال از شوهر گرفته شده ، در آزمایشگاه شست و شو داده و جداسازی می شود و در نهایت اسپرم هایی که متحرک و زنده هستند به شکل مصنوعی و با استفاده از یک لوله استریل در زمان تخمک گذاری خانم به حفره رحم او وارد می شود.

درمان ناباروری با آی وی اف ( IVF )

باروری یا لقاح خارج رحمی در محیط آزمایشگاه که روشی بسیار موثر و نسبتاً بی خطر می باشد در درمان مشکلات تخمدانی، نازایی با علت مردانه، اندومتریوز و در مواردی که به لوله های رحمی آسیب وارد شده باشد مورد استفاده قرار می گیرد. در درمان ناباروری به منظور تحریک تخمدان و تنظیم سیکل قاعدگی برای تولید تخمک به تعداد کافی ، ابتدا از داروهایی که محرک تخمک گذاری هستند استفاده می شود. بعد از به حد مطلوب رسیدن اندازه فولیکول ها پزشک اقدام به تزریق آمپول HCG کرده و پس از 36 ساعت با بهره گیری از سوزن هدایت شونده و با استفاده از سونوگرافی از دیواره واژن و با کمک بی حسی اقدام به جمع آوری تخمک های لازم می نماید. نمونه مایع انزال مرد به طور همزمان تهیه شده ، اسپرم ها بعد از شستشو و آماده سازی در مجاورت تخمک قرار داده می شوند تا لقاح در آزمایشگاه انجام شود. جنین ها روز بعد از باروری تخمک ها تقسیم شده و جنین هایی که مناسب هستند با لوله استریل و به طور سرپایی به داخل رحم منتقل می شوند.