تعیین جنسیت فرزند یکی از موضوعات جذاب و پرطرفدار در میان خانوادههاست. بسیاری از افراد به دنبال روشهایی طبیعی هستند تا بتوانند احتمال داشتن فرزند دختر یا پسر را افزایش دهند. یکی از این روشها که ریشه در باورهای قدیمی دارد، ارتباط تغذیه با جنسیت جنین است. این ایده که تغییر در نوع و میزان مواد غذایی مصرفی میتواند محیط رحم را برای کروموزومهای جنسی X یا Y مناسبتر کند، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.در این مقاله به بررسی علمی این موضوع پرداخته و راهکارها و نظریههای موجود را با شما به اشتراک میگذاریم.
تعیین جنسیت با تغذیه یکی از موضوعات جالب و بحثبرانگیز در حوزه پزشکی و سلامت است. برخی مطالعات و نظریات قدیمی بر این باورند که رژیم غذایی مادر میتواند محیط شیمیایی بدن را تغییر داده و شرایط را برای کروموزومهای جنسی X (برای دختر) یا Y (برای پسر) مساعدتر کند.به عنوان مثال، مصرف غذاهای سرشار از سدیم و پتاسیم، مانند موز و سیبزمینی، به افزایش احتمال داشتن فرزند پسر مرتبط دانسته شده، در حالی که غذاهای غنی از کلسیم و منیزیم، مثل لبنیات و سبزیجات برگسبز، ممکن است احتمال داشتن فرزند دختر را افزایش دهند.با این حال، تحقیقات علمی این نظریهها را به طور کامل تأیید نمیکند و شواهد موجود نشان میدهند که تعیین جنسیت عمدتاً به عوامل ژنتیکی و کروموزومهای اسپرم بستگی دارد. در نتیجه، تغییرات تغذیهای نمیتوانند به طور قطعی جنسیت جنین را تعیین کنند، اما ممکن است بهعنوان یک عامل احتمالی و تکمیلی در کنار سایر روشها مورد توجه قرار گیرند.
بیشتر بخوانید: بهترین متخصص ناباروری در تهران
تأثیر رژیم غذایی پدر بر تعیین جنسیت فرزند یکی از موضوعاتی است که کمتر مورد بررسی علمی قرار گرفته، اما در بحثهای عمومی گاهی به آن اشاره میشود. در واقع، جنسیت فرزند بر اساس کروموزومهای اسپرم تعیین میشود؛ به این صورت که اسپرمهایی که کروموزوم Y دارند باعث پسر شدن جنین، و اسپرمهای دارای کروموزوم X باعث دختر شدن جنین میشوند.از لحاظ نظری، رژیم غذایی پدر ممکن است بر کیفیت و عملکرد اسپرمها تأثیر بگذارد، اما شواهد علمی کافی برای ارتباط مستقیم میان رژیم غذایی پدر و جنسیت فرزند وجود ندارد. برخی فرضیهها مطرح میکنند که مصرف مواد مغذی خاص، مانند غذاهای غنی از روی یا ویتامین C، ممکن است به افزایش تعداد اسپرمهای سالم کمک کند، اما این تأثیر به جنسیت فرزند مرتبط نیست. بنابراین، اگرچه داشتن رژیم غذایی سالم برای سلامت عمومی و باروری مردان ضروری است، اما تعیین جنسیت جنین بیشتر به عوامل ژنتیکی و کروموزومی وابسته است و رژیم غذایی پدر نقش مستقیمی در این زمینه ندارد.
بیشتر بخوانید: تعیین جنسیت با آی وی اف
برای پسردار شدن، برخی افراد بر اساس باورهای رایج و مطالعات محدود تغذیهای، به مصرف مواد غذایی خاصی اشاره میکنند که ممکن است محیط بدن مادر را به نفع اسپرمهای حامل کروموزوم Y (که جنسیت پسر را تعیین میکنند) تغییر دهد. این توصیهها بیشتر بر اساس تغییر pH بدن مادر و تقویت اسپرمهای Y ارائه شدهاند. در ادامه، برخی از این مواد غذایی آورده شدهاند:
مصرف غذاهای حاوی سدیم و پتاسیم ممکن است به تقویت محیط قلیایی در بدن مادر کمک کند که به گفته برخی تئوریها، شرایط ایدهآلی برای اسپرمهای Y فراهم میآورد. مانند: موز، سیبزمینی، خرما، گوشت قرمز، گوجهفرنگی، و تخمه کدو.
غذاهای قلیایی میتوانند سطح pH بدن مادر را افزایش دهند و محیطی مناسب برای اسپرمهای Y ایجاد کنند. مانند: سبزیجات برگدار مانند اسفناج و کاهو، خیار، و کرفس.
مواد غذایی غنی از روی (زینک)
روی به بهبود کیفیت و قدرت اسپرمها کمک میکند و میتواند به باروری سالم کمک کند. مانند: غذاهای دریایی (بهویژه صدف)، تخمه کدو، و گوشت قرمز.
این ویتامینها باعث تقویت اسپرمها و افزایش تحرک آنها میشوند، که ممکن است به شانس موفقیت اسپرمهای Y کمک کند. مانند: مرکبات، توتها، کیوی، و ماهی.
برخی مطالعات نشان دادهاند که رژیم غذایی پرانرژی ممکن است با شانس پسر شدن جنین ارتباط داشته باشد.برنج، غلات کامل، آجیلها، و عسل.
بیشتر بخوانید: تعیین جنسیت با آی یو آی
برای دختردار شدن، برخی باورها و توصیهها بر اساس تغییرات رژیم غذایی مادر پیشنهاد شدهاند. این توصیهها عمدتاً هدف آنها ایجاد محیطی اسیدیتر در بدن مادر است تا به نفع اسپرمهای حامل کروموزوم X (که جنسیت دختر را تعیین میکنند) عمل کند. هرچند این روشها بیشتر به عنوان مکمل با سایر روش های عملی مورد استفاده قرار می گیرد.
مواد غذایی حاوی کلسیم و منیزیم ممکن است به ایجاد محیط اسیدی در بدن مادر کمک کنند که اسپرمهای X در آن بهتر عمل میکنند. مانند: شیر، ماست، پنیر، بادام، کلم بروکلی، اسفناج و ماهی سالمون.
محیط اسیدی میتواند تحرک اسپرمهای Y را کاهش دهد و شانس اسپرمهای X را برای لقاح افزایش دهد. مانند: انواع مرکبات (مانند پرتقال و لیمو)، سرکه، آلو و توتها.
برای کاهش احتمال پسردار شدن، توصیه میشود مصرف مواد غذایی حاوی سدیم و پتاسیم محدود شود. مانند: غذاهای شور، گوشتهای فرآوریشده و خوراکیهای پرنمک.
غذاهای غنی از کربوهیدراتهای پیچیده ممکن است برای دختردار شدن توصیه شوند. مانند: برنج، نان سبوسدار، سیبزمینی و غلات کامل.
بر اساس برخی توصیهها، مصرف کافئین توسط مادر و حتی پدر میتواند شانس پسر شدن را افزایش دهد، بنابراین بهتر است محدود شود. مانند: قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا و شکلات تلخ.
بیشتر بخوانید: تعیین جنسیت با سونوگرافی
معمولاً توصیه میشود رژیم غذایی حداقل 2 تا 3 ماه قبل از تلاش برای بارداری آغاز شود تا بدن فرصت کافی برای ایجاد تغییرات لازم در محیط اسیدی یا قلیایی را داشته باشد.
نه، رژیم غذایی پدر نیز میتواند تأثیرگذار باشد، زیرا کیفیت اسپرم و نوع آن (حامل کروموزوم X یا Y) به رژیم غذایی، سبک زندگی و سلامت عمومی او بستگی دارد.
برخی مکملهای کلسیم، منیزیم یا پتاسیم ممکن است برای تقویت رژیم غذایی توصیه شوند، اما مصرف آنها باید تحت نظر پزشک باشد.
برخی باورها حاکی از آن است که مصرف کافئین میتواند به شانس پسردار شدن کمک کند، اما این ادعا شواهد علمی قوی ندارد.
اگر رژیم غذایی به شکل نامتعادل یا بدون نظارت متخصص انجام شود، ممکن است منجر به کمبود مواد مغذی یا مشکلات سلامتی برای مادر و جنین شود.
خیر، هیچ روش تغذیهای تضمینی برای تعیین جنسیت وجود ندارد. شانس طبیعی دختر یا پسر شدن همچنان حدود 50 درصد باقی میماند.
بله، برخی زوجها علاوه بر رعایت رژیم غذایی، از روشهایی مانند زمانبندی تخمکگذاری، روشهای پزشکی (IVF یا IUI) یا دیگر تکنیکها استفاده میکنند تا شانس خود را افزایش دهند.
نتیجه گیری
اگرچه تعیین جنسیت با تغذیه یک روش علمی صددرصد تضمینشده نیست، اما تغییر در الگوی غذایی میتواند یک راه بیخطر برای افزایش شانس انتخاب جنسیت جنین باشد. این رویکرد، علاوه بر تلاش برای دستیابی به جنسیت دلخواه، فرصتی عالی برای بهبود سلامت عمومی مادر و پدر قبل از بارداری فراهم میکند.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمانهای فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
