زمان تخمک گذاری چه روزی از چرخه قاعدگی اتفاق میافتد و چگونه می‌توان آن را تشخیص داد؟ تخمک گذاری زمانی رخ می‌دهد که تخمدان یک تخمک بالغ را آزاد می‌کند و به همین دلیل، شناخت زمان آن برای افرادی که قصد بارداری دارند اهمیت زیادی دارد، البته زمان تخمک گذاری در همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند طول چرخه قاعدگی، تغییرات هورمونی و شرایط بدنی می‌توانند بر آن تأثیر بگذارند، آشنایی با علائم و روش های تشخیص زمان تخمک گذاری به شناخت دقیق‌تر روزهای باروری کمک می‌کند.
تخمک گذاری در میانه‌ی چرخه قاعدگی رخ می‌دهد، اما زمان دقیق آن به طول چرخه‌ی فرد بستگی دارد، در یک چرخه‌ی معمولی ۲۸ روزه، تخمک‌گذاری در روز ۱۴ اتفاق میافتد، با این حال، در زنانی که چرخه های کوتاه‌تر یا بلندتری دارند، زمان تخمک گذاری متغیر است.
به طور کلی، تخمک‌گذاری حدود ۱۴ روز قبل از شروع قاعدگی بعدی رخ می‌دهد، برای مثال:
عوامل مختلفی مانند استرس، تغییرات وزنی، ورزش شدید و عدم تعادل هورمونی زمان تخمک گذاری را جابه‌جا می‌کنند، به همین دلیل، برای تعیین دقیق‌تر زمان تخمک گذاری، می‌توان از روش هایی مانند بررسی تغییرات ترشحات دهانه رحم، اندازه‌گیری دمای پایه‌ی بدن (BBT) و کیت های پیش بینی تخمک گذاری استفاده کرد.
برای دریافت نوبت از دکتر سوزان پیروان با شماره ۰۹۱۹۸۳۰۴۶۳۹ تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید: افزایش تخمک
شناخت زمان تخمک گذاری به درک بهتر چرخه قاعدگی و وضعیت باروری کمک می‌کند، تخمک گذاری بخشی مهم از چرخه تولیدمثل است و تغییرات آن اطلاعاتی درباره عملکرد هورمونی و وضعیت تخمدان‌ها در اختیار قرار می‌دهد.
شناخت زمان تخمک گذاری به زوج هایی که قصد بارداری دارند کمک می‌کند روزهای مناسب برای رابطه جنسی را بهتر شناسایی کنند، تخمک پس از آزاد شدن برای مدت محدودی قابلیت باروری دارد، در حالی که اسپرم چند روز در دستگاه تناسلی زن زنده می‌ماند و به همین دلیل، توجه به چند روز اطراف زمان تخمک گذاری اهمیت دارد.
دوره باروری تنها به یک روز مشخص محدود نمی‌شود و چند روز از چرخه قاعدگی را دربرمی‌گیرد، تشخیص زمان تقریبی تخمک گذاری با توجه به طول چرخه، تغییرات ترشحات واژن، دمای پایه بدن یا کیت های تخمک گذاری به شناسایی این بازه کمک می‌کند، البته این روش‌ها در همه افراد دقت یکسانی ندارند.
بررسی زمان تخمک گذاری تصویر دقیق‌تری از الگوی چرخه قاعدگی ارائه می‌دهد، اگر تخمک گذاری به طور مداوم دیر، زود یا نامنظم اتفاق بیفتد، چرخه قاعدگی نیز بی‌نظم است، ثبت تاریخ قاعدگی و علائم مرتبط به شناخت بهتر الگوی بدن و مطرح کردن مشکلات احتمالی با پزشک کمک می‌کند.
تخمک گذاری تحت تأثیر فعالیت هماهنگ هورمون های مختلف بدن انجام می‌شود، بنابراین، تغییر قابل توجه در زمان یا منظم نبودن تخمک گذاری در برخی موارد با اختلالات هورمونی مرتبط است و بررسی علائمی مانند نامنظمی قاعدگی، تغییرات وزن یا علائم دیگر در کنار زمان تخمک گذاری در ارزیابی عملکرد هورمونی مفید است.
در بررسی ناباروری زنان، مشخص شدن اینکه تخمک گذاری انجام می‌شود یا خیر اهمیت زیادی دارد، پزشک برای ارزیابی تخمک گذاری از بررسی چرخه قاعدگی، آزمایش های هورمونی، سونوگرافی یا روش های دیگر استفاده می‌کند و شناسایی اختلال در تخمک گذاری به تعیین علت احتمالی مشکل باروری و انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند.
بیشتر بخوانید: فوق تخصص ناباروری در تهران
برای محاسبه تقریبی زمان تخمک‌گذاری، باید طول چرخه قاعدگی را در نظر گرفت، در بسیاری از زنان، تخمک‌گذاری حدود ۱۴ روز پیش از شروع پریود بعدی اتفاق میافتد؛ بنابراین زمان آن بر اساس طول چرخه متفاوت است.
| طول چرخه | زمان تقریبی تخمک‌گذاری |
|---|---|
| ۲۱ روزه | روز ۷ چرخه |
| ۲۴ روزه | روز ۱۰ چرخه |
| ۲۶ روزه | روز ۱۲ چرخه |
| ۲۸ روزه | روز ۱۴ چرخه |
| ۳۰ روزه | روز ۱۶ چرخه |
| ۳۲ روزه | روز ۱۸ چرخه |
| ۳۵ روزه | روز ۲۱ چرخه |
نکته: روز اول چرخه، اولین روز خونریزی قاعدگی محسوب می‌شود، این محاسبات تقریبی هستند و عواملی مانند استرس، بیماری، تغییرات وزن و اختلالات هورمونی زمان تخمک گذاری را جابه‌جا می‌کنند، برای دقت بیشتر، می‌توان از کیت تخمک گذاری، بررسی ترشحات دهانه رحم یا سونوگرافی کمک گرفت.
تعیین زمان تخمک گذاری به ویژه برای افرادی که قصد بارداری دارند، به شناسایی روزهای باروری کمک می‌کند، روش‌های مختلفی برای تخمین یا تشخیص زمان تخمک گذاری وجود دارد که دقت آن‌ها با توجه به شرایط فرد متفاوت است.
این کیت‌ها افزایش هورمون LH در ادرار را شناسایی می‌کنند و افزایش LH معمولا پیش از تخمک‌گذاری رخ می‌دهد و می‌تواند نشان دهنده نزدیک شدن به زمان آزاد شدن تخمک باشد.
نزدیک زمان تخمک گذاری، ترشحات دهانه رحم معمولا شفاف‌تر، لغزنده‌تر و کشسان‌تر می‌شوند، این تغییر به دلیل افزایش استروژن رخ می‌دهد و به شناسایی روزهای باروری کمک می‌کند.
پس از تخمک گذاری، دمای پایه بدن معمولا اندکی افزایش پیدا می‌کند و ثبت روزانه دما الگوی چرخه را مشخص می‌کند، اما این روش بیشتر برای تشخیص تخمک گذاری گذشته کاربرد دارد.
با ثبت منظم تاریخ شروع پریود و طول چرخه، می‌توان زمان تقریبی تخمک گذاری را محاسبه کرد و این روش در چرخه های منظم کاربرد بیشتری دارد و برای چرخه های نامنظم دقت کمتری خواهد داشت.
سونوگرافی، به خصوص سونوگرافی واژینال، می‌تواند رشد فولیکول و تغییرات تخمدان را بررسی کند و در برخی موارد دقیق‌ترین روش برای پیگیری زمان تخمک گذاری، به ویژه در درمان‌های ناباروری، محسوب می‌شود.
پزشک ممکن است با بررسی سطح برخی هورمون‌ها مانند پروژسترون، وقوع تخمک گذاری را ارزیابی کند و این آزمایش‌ها در کنار سایر روش‌ها و با توجه به شرایط فرد مورد استفاده قرار می‌گیرند.
تخمک گذاری با تغییرات فیزیولوژیکی و هورمونی همراه است که نشانه هایی در بدن ایجاد می‌کند و شناسایی این علائم به زنان کمک می‌کند تا زمان دقیق تخمک گذاری را بهتر تشخیص دهند.
بیشتر بخوانید: کیفیت و تعداد مناسب تخمک در آی‌وی‌اف
پنجره باروری به بازه‌ای از چرخه قاعدگی گفته می‌شود که احتمال بارداری در صورت رابطه جنسی بدون روش پیشگیری بیشتر است و این بازه معمولا حدود ۶ روز در نظر گرفته می‌شود؛ شامل ۵ روز پیش از تخمک گذاری و روز تخمک گذاری و دلیل آن این است که اسپرم چند روز در دستگاه تناسلی زن زنده می‌ماند، در حالی که تخمک پس از آزاد شدن مدت کوتاهی قابلیت لقاح دارد.
بهترین زمان رابطه برای افزایش شانس بارداری، روزهای نزدیک به تخمک گذاری است و رابطه در یک تا دو روز پیش از تخمک گذاری و روز تخمک گذاری احتمال لقاح بیشتری دارد، داشتن رابطه منظم، مثلا هر یک تا دو روز در پنجره باروری، شانس بارداری را افزایش می‌دهد و برای تشخیص این بازه می‌توان از ثبت چرخه قاعدگی، بررسی ترشحات واژن و کیت های تخمک گذاری استفاده کرد.
سوالات متداول زمان تخمک‌گذاری
خیر، زمان تخمک گذاری در زنان مختلف بسته به طول چرخه‌ی قاعدگی، وضعیت سلامت، استرس، تغذیه و عوامل دیگر متفاوت است.
بله، با روش هایی مانند بررسی تغییرات ترشحات دهانه رحم، اندازه‌گیری دمای پایه بدن و استفاده از کیت های پیش‌بینی تخمک‌گذاری می‌توان زمان تخمک‌گذاری را حتی در چرخه‌های نامنظم تشخیص داد.
بهترین زمان برای بارداری ۲ تا ۳ روز قبل از تخمک‌گذاری و روز تخمک‌گذاری است، زیرا اسپرم فرصت کافی برای رسیدن به تخمک را دارد و داشتن رابطه تنها در روز تخمک گذاری احتمال بارداری را افزایش می‌دهد.
بله، استرس زیاد باعث تاخیر یا حتی توقف تخمک گذاری می‌شود، زیرا بر تعادل هورمونی بدن تاثیر می‌گذارد.
در نهایت…
زمان تخمک گذاری یکی از عوامل کلیدی در باروری زنان است و آگاهی از آن به افزایش شانس بارداری، پیشگیری از بارداری طبیعی و ارزیابی سلامت هورمونی کمک می‌کند، تخمک‌گذاری ۱۴ روز قبل از شروع قاعدگی بعدی رخ می‌دهد، اما تحت تاثیر عواملی مانند استرس، تغییرات وزنی و مشکلات هورمونی ممکن است دچار نوسان شود و در نهایت، درک صحیح از این فرآیند نه تنها به زنانی که قصد بارداری دارند، بلکه به افرادی که سلامت باروری خود را پایش می‌کنند نیز کمک می‌کند، در صورت وجود بی‌نظمی های مداوم در تخمک گذاری، مراجعه به پزشک برای بررسی‌های دقیق‌تر ضروری است.
دکتر سوزان پیروان
جراح و متخصص زنان
درمان‌های فوق تخصصی ناباروری
ایشان در سال ۱۳۷۴ از دانشگاه بهشتی با رتبه دوم برد کشوری فارغ التحصیل شدند. دکتر پیروان در سال ۱۳۸۱ دوره ی تکمیلی نازایی در پژوهشگاه رویان گذراندند.
